ผึ้งเริ่มแฮกธรรมชาติ “บัมเบิลบี” รอไม่ไหวพากันเจาะรูที่ใบ เพื่อหลอกให้ดอกออกก่อนฤดู

จะเรียกว่าเรื่องนี้เป็นการค้นพบที่โคตรยิ่งใหญ่เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่าง “ผึ้ง + ต้นไม้ + มนุษย์” ก็ได้ครับ เพราะมันเจ๋งมากจริง ๆ // คืองี้ ปกติราชินีผึ้งหรือนางพญา จะใช้เวลาช่วงฤดูหนาวที่ยาวนานกว่า 4-5 เดือน ในการจำศึลเพื่อพักผ่อนเอาแรง และจะตื่นขึ้นมาอีกทีเมื่อถึงฤดูใบไม้ผลิเพื่อผสมพันธุ์ และจะคอยสั่งการควบคุมสังคมในรังให้ดำเนินอยู่รอดต่อไป รวมถึงการสั่งให้ผึ้งงานออกไปหาอาหารมาสำรองไว้เพื่อรองรับในฤดูกาลถัดไปที่กำลังจะมาถึง

แต่ทีนี้ ปัญหาที่เหล่าผึ้งงานต้องเจออยู่บ่อยครั้งก็คือ ช่วงหลังมานี้ฤดูกาลแปรปรวนหนักมาก จึงทำให้นางพญามักตื่นขึ้นก่อนหมดฤดูหนาวเสมอ งานหนักก็เลยต้องมาตกอยู่ที่เหล่าผึ้งงาน เพราะต้นไม้ก็ไม่ยอมออกดอก จึงทำให้พวกมันหาน้ำผึ้งได้ยากนั่นเอง ด้วยเหตุนี้ พวกมันจึงใช้วิธีที่มนุษย์เราเองก็เพิ่งสังเกตพบ

นั่นคือ “พวกมันจะใช้ปากของตัวเองเจาะรูที่ใบไม้ – อาจเพราะเพื่อหลอกให้ต้นไม้ต้นนั้นคิดว่า ‘ตัวเองกำลังมีภัย’ ต้องรีบออกดอกเพื่อขยายพันธุ์ก่อนที่ตัวเองจะตายให้เร็วที่สุด” (Plants speed up) เห็นมะบอกแล้วโคตรเจ๋ง !! และด้วยความเจ๋งขนาดนี้ก็คงต้องเริ่มวิจัยกันแล้วแหละ

ทีมนักวิจัยจาก สถาบันเทคโนโลยีสวิสซูริค (ETH Zurich) ได้เริ่มทำการวิจัยถึงพฤติกรรมสุดอัศจรรย์นี้อย่างจริงจัง หลังจากได้รับรายงานจากลอนดอนให้ช่วยทำวิจัยต่อ และเมื่อพวกเขาได้อ่านรายงานก็ไม่รอช้า รีบเริ่มกระบวนการทันที

โดยนักวิจัยได้เลือกใช้ผึ้งบัมเบิลบีในการทดลอง (ตามรายงานที่ทางลอนดอนส่งมา) จากนั้นก็จับมันขังไว้ 3 วันโดยไม่ให้กินอะไรเพื่อต้องการให้มันหิวโซสุด ๆ พอครบกำหนด นักวิจัยก็นำต้นไม้จำนวน 10 ต้น วางไว้ในกล่องที่ผึ้งหิวโซตัวนั้นอยู่

จากนั้นเมื่อนำต้นไม้ออกมา (ใช้เวลาไม่นาน) นักวิจัยก็พบว่า เจ้าพวกบัมเบิลบีทำการเจาะใบไม้ตามที่ลอนดอนระบุไว้จริง ๆ (ประมาณ 5-10 รูต่อใบ) และที่เจ๋งกว่านั้นคือ เมื่อนำต้นไม้ที่ถูกเจาะใบ และไม่ถูกเจาะใบมาเทียบกัน พบว่า ต้นไม้ที่ไม่ถูกเจาะใบใช้เวลา 30 วัน ในการออกดอก ส่วนต้นไม้ที่ถูกผึ้งใช้ปากเจาะใบ ใช้เวลาเพียง 17 วันเท่านั้นในการออกดอก !!!

เอาล่ะสิ ดูเหมือนงานวิจัยชิ้นนี้จะเสร็จสิ้นแล้ว แต่เพื่อความชัวร์นักวิจัยก็เพิ่มสมมุติฐานใหม่เข้ามา ทีนี้นักวิจัยเลือกใช้ผึ้งทั่วไปอีกหลายสายพันธุ์ ซึ่งผลก็ปรากฏออกมาเหมือนกับสายพันธุ์บัมเบิลบีเป๊ะ ๆ

นอกจากนี้นักวิจัยยังทดลองด้วยการ เจาะรูที่ใบไม้โดยไม่ใช้ผึ้ง (ก็คือใช้มือตัวเองนี่แหละ) ผลปรากฏว่า ต้นไม้หลายต้นกลับใช้เวลาออกดอกเกือบ 30 วัน ไม่มีต้นไหนเลยที่จะออกดอกในเวลาไล่เลี่ยกับการถูกผึ้งใช้ปากเจาะ

อ่านมาถึงตรงนี้ทุกคนพอจะเห็นความเป็นไปได้ของตัวแปรสำคัญมั้ยครับ ใช่แล้ว นั่นคือ

1. อาจจะเป็นพฤติกรรมการเจาะของผึ้งที่รู้จุดสำคัญของใบไม้ที่อาจส่งผลต่อต้นไม้นั้น ๆ

2. อาจมีสารเคมีบางอย่างในน้ำลายของผึ้งที่ช่วยกระตุ้นให้ต้นไม้ออกดอกได้เร็วขึ้นก็ได้

แต่ถึงอย่างไร ปรากฏการณ์นี้ก็กลายเป็น “Talk of The Town” ของต่างประเทศไปเรียบร้อยแล้ว เพราะหากเราสามารถไขความลับนี้ได้ นอกจากจะช่วยเพิ่มผลผลิตทางเกษตรให้กับมนุษย์ได้แล้ว (อาจจะได้ปุ๋ยสูตรใหม่ หรือน้ำยาเร่งเติบโตแบบธรรมชาติ) ยังช่วยหาวิธีเพิ่มโอกาสการอยู่รอดของผึ้งอีกหลายสายพันธุ์ที่กำลังเสียพื้นที่หาอาหารเพราะถูกบุกรุกแหล่งที่อยู่ทางป่าไม้เพิ่มขึ้นได้อีกด้วยครับ

Fact – นับตั้บแต่ปี 1990 ผึ้งบัมเบิลบี (bumble bee) เจ้าผึ้งตัวอ้วนขนฟูสายพันธุ์นี้ก็ถูกขึ้นบัญชีว่าเป็น “สัตว์ใกล้สูญพันธุ์” เพราะตลอด 30 ปี จากสถิติพบว่า การปรากฏตัวของมันในแต่ละรัฐนั้นลดน้อยลง จากเคยปรากฏอยู่ใน 28 รัฐทั่วอเมริกา แต่ปัจจุบันปรากฏตัวเหลือเพียง 13 รัฐเท่านั้น (คาดว่าหายไปกว่า 87%)

ซึ่งมีสาเหตุหลักมาจากการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ การสูญเสียถิ่นที่อยู่ และยาฆ่าแมลงชื่อนีโอนิโคตินอยด์ (Neonicotinoids) ที่ออกฤทธิ์รุนแรงต่อระบบประสาทของผึ้ง ซึ่งหากเหล่าผึ้งงานตาย แน่นอนว่าทั้งตัวอ่อนและนางพญาก็จะไร้ซึ่งอาหารและต้องตายตามไปด้วยเช่นกัน