นี่คือ “พืชกินแมลง” ที่เริ่มเปลี่ยนพฤติกรรม “มากินเนื้อสัตว์” (ย่อยซาลาเมนเดอร์ได้ทั้งตัว)

พืชกินแมลง (carnivorous plant) มีมากกว่า 600 ชนิดทั่วโลก ส่วนใหญ่แล้วจะกินสัตว์จำพวกแมลงหรือสัตว์ขาปล้องเป็นอาหาร แต่ไม่ใช่กับ “ต้นเทอร์เทิลซ็อค” (Turtle sock) พืชกินแมลงที่เริ่มเรียนรู้จะกินสัตว์มีกระดูกสันหลังเป็นอาหาร โดยนักวิจัยพบว่า พวกมันกินลูกซาลาแมนเดอร์ไปทั้งตัว !

เมื่อปี 2017 อเล็กซ์ สมิธ (Alex Smith) รองศาสตราจารย์ด้านชีววิทยาของมหาวิทยาลัยกวัฟล์ (Guelph University) ได้ค้นพบลูกซาลาแมนเดอร์ที่กำลังถูกย่อยอยู่ในเหยือกดักอาหารของต้นเทอร์เทิลซ็อค ในขณะที่เขาพานักศึกษาเดินสำรวจพืชในอุทยานแอลกอนควิน (Algonquin Park) ที่เมืองออนตาริโอ ประเทศแคนาดา

จากการค้นพบในครั้งนั้นเขาได้ทำการศึกษาและสุ่มตัวอย่างพืชชนิดนี้หลายร้อยต้น จนได้ตีพิมพ์งานวิจัยลงวารสาร Ecology ในปี 2019 โดยพบว่าทุก ๆ 5 ต้น จะมีลูกซาลาแมนเดอร์ติดอยู่ในเหยือกดักอาหาร 1-2 ตัว ซึ่งคิดเป็น 20% ของพืชชนิดนี้เลยทีเดียว ซึ่งถือว่าเป็นเปอร์เซ็นที่สูงมากจนดูเหมือนไม่ใช่อุบัติเหตุที่ซาลาแมนเดอร์พลัดตกลงไปเฉย ๆ “นี่เป็นครั้งแรกที่ค้นพบว่าพืชกินแมลงเริ่มปรับเปลี่ยนพฤติกรรมมากินเนื้อสัตว์มีกระดูกสันหลังเป็นอาหาร (ซาลาแมนเดอร์) แทนที่จะกินแต่แมลง มันเป็นอะไรที่น่าเหลือเชื่อจริง ๆ” – เขากล่าวกับ Livescience

ในงานวิจัยอธิบายกระบวนการดักจับอาหารของต้นเทอร์เทิลซ็อคไว้ว่า – พวกมันจะใช้ใบที่มีลักษณะเหมือนเหยือกทำหน้าที่เก็บน้ำฝนไว้ จากนั้นจะผลิตเอนไซม์และจุลินทรีย์มาผสมให้กลายเป็นน้ำย่อย (น้ำย่อยที่ผลิตขึ้นมีค่า pH = 3 ซึ่งเพียงพอต่อการย่อยแมลง) โดยจะมีกลิ่นพิเศษที่ใช้สำหรับดึงดูดเหยื่อ (แมลงหรือสัตว์ต่าง ๆ) ให้คิดว่าเป็นน้ำหวาน และเมื่อพลัดตกลงไป เหยื่อตัวนั้นก็จะถูกย่อยอย่างสมบูรณ์แบบนั่นเอง

ซึ่งสาเหตุที่ลูกซาลาแมนเดอร์กลายเป็นอาหารของต้นเทอร์เทิลซ็อคนั่น นักวิจัยคาดว่าเป็นเพราะพวกมันจะลงไปกินแมลงที่อยู่ในเหยือกนั้นอีกที หรือไม่ก็คิดว่านี่คือแหล่งน้ำเลยจะใช้เป็นที่หลบภัยชั่วคราวจากนักล่า (หารู้ไม่ว่านี่แหละนักล่าตัวจริง !) ซึ่งนักวิจัยคาดว่าต้นเทอร์เทิลซ็อคมีการปรับเปลี่ยนกลิ่นของน้ำย่อยที่ไม่ได้ดึงดูดแต่แมลงเท่านั้น แต่จะดึงดูดซาลาแมนเดอร์ด้วย และจากการทดลองเก็บตัวอย่าง พบว่า ลูกซาลาแมนเดอร์จะถูกขังอยู่ในเหยือกจนตายภายใน 3 ถึง 19 วัน และจะใช้เวลาย่อยอีกประมาณ 10 วัน

สมิธ กล่าวว่า “การค้นพบในครั้งนี้ อาจเป็นจุดเริ่มต้นในการปรับเปลี่ยนแหล่งอาหารใหม่ของต้นเทอร์เทิลซ็อค (เปลี่ยนจากกินแมลง-ไปกินซาลาแมนเดอร์แทน) จนอาจกลายเป็นภัยคุกคามของซาลาแมนเดอร์ก็เป็นได้ โดยจากสำรวจทั้งหมด พบว่ามีลูกซาลาแมนเดอร์กว่า 5% ที่ตกเป็นเหยื่อของต้นซาราซีเนียชนิดนี้เลยทีเดียว”

อย่างไรก็ตาม นักวิทยาศาสตร์ยังคงมองว่า นี่คือการเปลี่ยนแปลงของพืชที่แปลกประหลาดสุด ๆ ไม่แน่ว่าในอนาคตอาจเห็นป้ายเตือนให้ระวังต้นไม้กินคน ! ก็ได้นะ

รู้จักกับต้นเทอร์เทิลซ็อค (Turtle sock) – มีชื่อภาษาอังกฤษว่า “ซาราซีเนียเพอร์พีเรีย” (sarracenia purpurea) ถิ่นกำเนิดอยู่ที่ทวีปอเมริกาเหนือจะพบมากในประเทศแคนาดา มักจะเติบโตในบริเวณที่ลุ่มน้ำ (เป็นสาเหตุที่พบลูกซาลาแมนเดอร์ติดอยู่ในเหยือก เพราะใกล้กับแหล่งที่อยู่พวกมัน) อีกทั้งยังเป็นพืชกินแมลงชนิดเดียวที่โตในเขตหนาว

Fact – พืชกินแมลง (carnivorous plant) เกิดจากการปรับตัวเพื่อเอาชีวิตรอด เนื่องจากแหล่งที่อยู่ของพวกมันมีสารอาหารไม่เพียงพอ ทำให้ต้องหาสารอาหารเพิ่มจากสิ่งมีชีวิตชนิดอื่นแทน