งานวิจัยเผย “ควันเสียจากรถยนต์” ส่งผลต่อสมองเด็ก ช่วงอายุ 6 เดือนถึง 12 ปี

จากสถานการณ์ฝุ่นควันพิษในบ้านเรา นอกจากจะส่งผลต่อระบบหายใจแล้ว การศึกษาล่าสุดพบว่ามลพิษทางอากาศยังส่งผลต่อการพัฒนาของสมองในเด็กด้วยครับ

TRAP

รายงานจากเว็บไซต์ Scitechdaily ประจำวันที่ 28 มกราคม 2020 เผยว่าจากการศึกษาภาพสมองของเด็กอายุ 12 ปี จำนวน 147 ราย ซึ่งอาศัยอยู่ในพื้นที่ที่มีการจราจรคับคั่ง มีประวัติพบเจอกับมลพิษทางอากาศจากไอเสียของยานพาหนะ (Traffic-Related Air Pollution – TRAP)

ซึ่งสถานที่ที่ใช้ในการทดลองนี้คือเมืองซินซินนาติ รัฐโอไฮโอ ประเทศสหรัฐอเมริกา โดยองค์กร Cincinnati Childhood Allergy and Air Pollution Study (CCAAPS) แล้วแบ่งพื้นที่ที่มีมลพิษทางอากาศจากไอเสียของยานพาหนะออกเป็น 27 แห่ง เด็ก ๆ ที่ถูกคัดเลือกจะต้องเคยผ่านหรืออาศัยอยู่ในพื้นที่อย่างน้อย 4-5 แห่งตลอดช่วงการเก็บข้อมูล ซึ่งจะมีการประเมินภาพสมองของเด็กตั้งแต่อายุ 6 เดือน, 1-4 ปี, 7 ปี และ 12 ปี จากนั้นจึงนำมาเปรียบเทียบกับภาพสมองของเด็กที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่มีมลพิษทางอากาศน้อยกว่าครับ

TRAP
ภาพสมองของเด็กที่ได้รับอากาศพิษจากควันเสียรถยนต์ (TRAP) โดยบริเวณสีแดงเข้ม คือจุดที่มีปริมาณและความหนาของเนื้อสมองสีเทาลดลง เทียบกับสมองของเด็กที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่อากาศบริสุทธิ์มากกว่า

จากการประเมินภาพสมองพบว่าเด็ก ๆ เหล่านี้มีปริมาณและความหนาของเนื้อสมองสีเทา (Grey matter) ลดลงประมาณ 3-4% เมื่อเปรียบเทียบกับเด็กที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่มีมลพิษทางอากาศน้อยกว่า

TRAP
การเปลี่ยนแปลงของสมองส่วนซีรีเบลลัม (Cerebellum – สมองน้อย ภายในวงกลมสีเหลือง) พบว่ามีเนื้อสมองสีเทาลดลงเช่นเดียวกัน

แม้ปริมาณที่ลดลงอาจจะไม่รุนแรงเท่ากับการเกิดภาวะเสื่อมถอยของระบบประสาท (Degenerative disease) เช่น โรคอัลไซเมอร์ แต่บริเวณที่สูญเสียไปนั้น ส่วนใหญ่เกิดขึ้นในตำแหน่งที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหว, การทำงานประณีต, การได้ยิน และการมองเห็น ซึ่งสามารถส่งผลต่อพัฒนาการของเด็กในระยะยาว หรืออาจทำให้เด็กเกิดโรคที่เกี่ยวข้องกับพัฒนาการด้านจิตใจ เช่น สมาธิสั้น (Attention deficit hyperactivity disorder – ADHD) เป็นต้น

ทีนี้ผมขออธิบายเพิ่มอีกเล็กน้อย เนื้อสมองสีเทาหรือ Grey matter คือส่วนของสมองและไขสันหลังที่ประกอบไปด้วยเซลล์ประสาท เพราะฉะนั้นถ้ามันมีปริมาณลดลงในมิติใดก็ตาม นั่นหมายความว่าคุณจะมีเซลล์ประสาทน้อยกว่าคนปกติ แน่นอนว่ามันส่งผลต่อพัฒนาการในหลาย ๆ ด้าน โดยเฉพาะเรื่องของการเรียนรู้และการควบคุมอารมณ์ ซึ่งสิ่งเหล่านี้เป็นกระบวนการที่สำคัญอย่างมากในเด็กครับ

TRAP
ตัวอย่างแสดงพื้นที่ของเนื้อสมองสีเทา (Grey matter) และเนื้อสมองสีขาว (White matter)

สรุป – แม้งานวิจัยนี้จะไม่ได้วัดผลการเรียนหรือการอ่านคิดวิเคราะห์ของเด็ก ๆ อาสาสมัคร เพื่อประเมินความรุนแรงของผลกระทบจากปริมาณเนื้อสมองที่ลดลง แต่องค์ความรู้ที่นำมาประกอบก็เพียงพอที่จะอนุมานได้ว่าอากาศพิษจากยานพาหนะ มีผลต่อพัฒนาการในระบบประสาทของเด็กและอาจส่งผลต่อการเรียนรู้ในระยะยาวด้วย

Fact – เนื้อสมองประกอบด้วยพื้นที่ 2 ส่วน คือ เนื้อสมองสีเทา (Grey matter) ส่วนใหญ่ประกอบด้วยเซลล์ประสาทและเส้นใยประสาทบางชนิดอยู่ภายใน ส่วนเนื้อสมองสีขาว (White matter) จะประกอบด้วยเส้นในประสาทที่มีเยื่อไมอีลิน (Myelin sheath) หุ้มอยู่จึงมองเห็นเป็นสีขาว โดยเนื้อสมองสีเทาทำหน้าที่ในการประมวลผล ก่อนที่จะส่งกระแสประสาทผ่านเส้นประสาทเข้าไปยังส่วนของเนื้อสมองสีขาว ขึงกล่าวได้ว่าเนื้อสมองสีขาวมีหน้าที่ประสานคำสั่งของสมองแต่ละบริเวณเข้าด้วยกันครับ