แท้จริงแล้ว มนุษย์สามารถฝึกมองเห็น-จากเสียงสะท้อนเหมือน Daredevil ได้ (ฝึกอย่างน้อย 10 สัปดาห์)

ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเดอรัม สหราชอาณาจักร เผยว่ามนุษย์สามารถฝึกมองเห็น-จากเสียงสะท้อนเหมือน Daredevil ได้ ด้วยเทคนิค “เอ็กโคโลเคชัน” (Echolocation) ซึ่งพวกเขาได้ทำการทดลองกับคนตาบอด แล้วพบว่าวิธีนี้สามารถช่วยนำทางพวกเขาได้จริง และสามารถหลบหลีกสิ่งกีดขวางได้อย่างแม่นยำ

แล้ว “เอ็กโคโลเคชัน” คืออะไร ? ตอบ : คือการใช้ “เสียง” เพื่อให้บุคคลหรือสัตว์สามารถสำรวจสภาพแวดล้อมได้ ด้วยการสร้างเสียงผ่านการเคาะไม้ กระทืบเท้า หรือใช้ลิ้นทำเสียงคลิก (การใช้ลิ้นดีดเพดานปาก) ซึ่งจะทำให้สามารถระบุตำแหน่งและขนาดของวัตถุได้จากเสียงที่สะท้อนกลับมาจากวัตถุเหล่านั้น ซึ่งวิธีนี้มีหลักการคล้ายกับระบบโซนาร์นั่นเอง (การค้นหาวัตถุใต้น้ำโดยใช้เสียง)

ซึ่งทักษะเอ็กโคโลเคชันยังเป็นทักษะที่พบได้ในสัตว์อย่างค้างคาว ที่จะปล่อยเสียงคลื่นความถี่ 30,000-70,000 เฮิรตซ์ เพื่อใช้บินตอนกลางคืนเพื่อให้พวกมันไม่ชนกับสิ่งกีดขวาง แถมยังช่วยในการหาอาหารได้ด้วย เช่นเดียวกับงานวิจัยเมื่อปี ค.ศ.1960 ที่พบว่า โลมาปากขวดจะส่งเสียงออกจากหัว และรับเสียงสะท้อนจากกรามส่งต่อไปยังกระดูกหู เพื่อประมวลสภาพแวดล้อมรอบ ๆ เช่น ฝูงปลาหรือสิ่งกีดขวาง

กลับมาที่การทดลอง – โดยนักวิจัยได้ทำการทดลองผ่านกลุ่มตัวอย่างคนตาบอด 12 คน และคนสายตาสั้น 14 คน (จะสวมผ้าปิดตา) ซึ่งทุกคนจะสร้างเสียงด้วยการใช้ลิ้นดีดเพดานปาก (เสียงดีดลิ้น) – เพื่อส่งไปยังวัตถุที่อยู่ข้างหน้าให้สะท้อนคลื่นเสียงกลับมา – ทำให้สามารถระบุทิศทางและขนาดของวัตถุตรงหน้าได้ อีกทั้ง ผู้เข้าร่วมการทดลองต้องฝึกเดินในเส้นทางที่มีอุปสรรคและสิ่งกีดขวาง เช่น ทางซิกแซก ทางแยก หรือเขาวงกต เป็นต้น ไปพร้อม ๆ กับทำเสียงดีดลิ้นด้วย โดยจะฝึกทั้งหมด 20 ครั้ง ครั้งละ 2-3 ชั่วโมง

ดร.ลอร์ ทาเลอร์ หัวหน้าทีมวิจัยกล่าวว่า “สาเหตุที่เราเลือกให้ผู้เข้าร่วมการทดลองสร้างเสียงด้วยการดีดลิ้น เป็นเพราะมันสามารถทำได้ง่ายและสะดวกที่สุดเมื่อเทียบกับการสร้างเสียงด้วยวิธีอื่น อีกทั้ง วิธีนี้ยังทำให้มือว่างสามารถใช้ถือไม้เท้า จูงสุนัขนำทางไป หรือทำอย่างอื่นพร้อมกันได้ด้วย”

ภาพนี้อธิบายขั้นตอนการสร้าง “เอ็กโคโลเคชัน” เริ่มจาก เสียงจากการดีดลิ้น (a) – กระทบกับวัตถุเกิดคลื่นเสียงสะท้อน (b) – ส่งไปยังสมองส่วนท้ายทำให้เกิดการรับรู้ว่ามีวัตถุอยู่ตรงหน้า (c)

ทั้งนี้ หลังจากผ่านไป 10 สัปดาห์ ผลการทดลองเผยให้เห็นว่า ผู้เข้าร่วมการทดลงทุกคนมีพัฒนาการทักษะเอ็กโคโลเคชันที่ดีขึ้นมาก สามารถระบุตำแหน่งได้แม่นยำขึ้นเมื่อเทียบกับสัปดาห์แรก โดย 83% จากผู้เข้าร่วมทั้งหมดระบุว่า การทดลองนี้ช่วยให้พวกเขาใช้ชีวิตได้ง่ายขึ้นมาก

สุดท้าย ดร. ลอร์ กล่าวทิ้งท้ายว่า “การศึกษาของเราเป็นหลักฐานว่าการฝึกเอ็กโคโลเคชัน สามารถปรับปรุงชีวิตของผู้ที่มีความบกพร่องทางการมองเห็นได้ โดยที่อายุหรือระดับของการมองเห็นไม่ได้เป็นปัญหาสำหรับการทดลอง