เรื่องราวของ คุณหมอกำมะลอ (เมื่อ 200 ปีก่อน) ที่รักษาทุกโรค-ด้วยการให้คนไข้กิน “ยาระบาย”

นี่เป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้นในช่วงศตวรรษที่ 19 ของ “เจมส์ มอริสัน” (James Morison) ชายที่อ้างตัวว่าเป็น “หมอ” มารักษาคนไข้ด้วยยาสูตรพิเศษที่เขาคิดค้นขึ้นเองชื่อ “Universal Pill” (ยาครอบจักรวาล) โดยอ้างว่าสามารถรักษาได้ทุกโรค ซึ่งแท้จริงแล้วยาที่ว่านั้นก็คือ “ยาระบาย” (Laxatives) นั่นเอง

(ซ้าย) เจมส์ มอริสัน ,(ขวา) หนังสือที่เขียนเพื่อทำการโฆษณา

ย้อนไปเมื่อราว 200 ปีก่อน เป็นยุคสมัยที่ความรู้ทางการแพทย์ยังไม่แพร่หลาย และจำนวนหมอจริง ๆ ก็มีน้อยมาก ทำให้เกิดช่องโหว่ให้นักต้มตุ๋นปลอมตัวมาเป็นแพทย์กำมะลอจำนวนมาก ว่ากันว่าในยุคนั้น หากมีหมอ 3 คน จะมี 1 คนที่เป็นหมอปลอมเสมอ 

ซึ่ง เจมส์ มอริสัน มีโรคประจำตัวที่เป็นมานานกว่า 35 ปี (ไม่มีการเปิดเผยว่ามอริสันป่วยเป็นโรคอะไร) และตลอดระยะเวลาเขาได้รับการรักษาที่ไม่ได้เรื่อง ประกอบกับความเบื่อหน่ายที่ต้องเข้ารับการรักษาบ่อย ๆ แต่อาการก็ไม่ได้ดีขึ้น ทำให้ในปี ค.ศ.1820 เขาตัดสินใจว่าจะรักษาตัวเอง ด้วยการคิดค้นยาขึ้นมาใหม่เป็นยาสมุนไพรแบบแคปซูล มีส่วนผสมคือ ว่านห่างจระเข้ รูบาร์บ ครีมทาร์ทาร์ และยางมะตอย มีคุณสมบัติช่วยระบาย สามารถกินมากได้เท่าที่ต้องการ

ภาพเปรียบเทียบร่างกายมนุษย์หากรักษาด้วยการแพทย์ปกติ (ซ้าย) กับการรักษาด้วยยาของมอริสัน (ขวา)

โดยมอริสันเชื่อว่าอาการป่วยทุกโรคเกิดจากพิษที่สะสมอยู่ในกระแสเลือด และการกินยาระบายจะช่วยให้ขับพิษเหล่านั้นออกจากร่างกายได้ ซึ่งเขาโฆษณาว่ายาตัวนี้ช่วยให้ตนหายดีจากโรคประจำตัวที่ป่วยมานาน และอ้างว่ามันสามารถรักษาได้ตั้งแต่ไข้ทรพิษ-ไปจนถึงโรคบิด (อาการท้องเสียอย่างรุนแรง) หรือแม้กระทั่งสิวบนใบหน้า อีกทั้งช่วยให้หลับสบายได้อีกด้วย 

ซึ่งกระบวนการเข้ารับการรักษาไม่มีขั้นตอนซับซ้อน เพียงแค่เดินมารับยา-จ่ายตัง-แล้วไปเข้าห้องน้ำ หรือพูดง่าย ๆ ก็คือการรักษาโรคทั้งหมดของมอริสัน คือการให้คนไข้ไป “ถ่ายอุจจาระ” นั่นเอง ซึ่งแน่นอนว่า การรักษาแบบนี้มันบ้าชัด ๆ แต่ที่น่าตกใจก็คือ มีคนไข้ที่เข้ารับการรักษากับเขาหลายพันคน และมันก็ทำกำไรมหาศาลจนมอริสันมีทรัพย์สินกว่า 22 ล้านบาทเลยทีเดียว (หากเทียบเป็นค่าเงินปัจจุบันจะเท่ากับ 2 พันล้านบาท) 

ว่าแต่..ยานี้ได้ผลจริงเหรอ ? ตอบ : จากหนังสือพิมพ์ The Spectator ฉบับปี ค.ศ.1832 รายงานว่า มีผู้หญิงคนหนึ่งมีอาการเจ็บหน้าอกมานาน 12 ปี แต่หลังจากได้รับยาของมอริสันเพียงไม่กี่สัปดาห์ อาหารเหล่านั้นก็หายไป หรือ ชายอีกคนที่ป่วยเป็นโรคไส้เลื่อน กล่าวว่า “ผมเข้ารับการผ่าตัดแล้วแต่ยังไม่หาย จนกระทั่งได้รับยาตัวนี้ อาการไส้เลื่อนของผมก็ไม่กลับมาอีกเลย”

(ซ้าย) ภาพวาดเสียดสีว่ามอริสันคือจอมหลอกลวง

อย่างไรก็ตาม ว่ากันว่า หนังสือพิมพ์ฉบับนั้นเป็นเพียงการโฆษณาหลอกลวงชวนเชื่อ เพราะถัดมาในปี ค.ศ.1836 เริ่มมีข่าวการเสียชีวิตของคนไข้ที่รับประทานยาของมอริสัน โดยมีเคสของ จอห์น แมคเคนซี ชายวัย 32 ปี ที่ป่วยเป็นโรคข้อเข่าอักเสบ ซึ่งได้รับยาจำนวน 1,000 แคปซูล จาก โรเบิร์ต ซัลมอน ตัวแทนขายยาของบริษัทมอริสัน ที่แนะนำให้เขากินให้หมดภายใน 20 วัน ส่งผลให้ร่างกายขาดน้ำอย่างหนักจากยาระบาย ทำให้เขาช็อคและเสียชีวิตในที่สุด ซึ่งในปีเดียวกันนั้นมีผู้เสียชีวิตในลักษณะเดียวกันกว่า 12 รายเลยทีเดียว

แต่ถึงอย่างนั้น ด้วยความที่เขาร่ำรวยมาก จนกฎหมายไม่สามารถเอาผิดเขาได้ มอริสันยังคงเดินหน้าโฆษณายาครอบจักรวาลนี้ต่อไป และที่น่าแปลกใจคือยังคงมีลูกค้าอยู่เรื่อย ๆ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นคนไข้ที่สิ้นหวังกับการรักษาแบบปกติ กระทั่งในปี ค.ศ. 1840 มอริสันเสียชีวิตด้วยสาเหตุรับประทานยาเกินขนาด แต่ถึงอย่างนั้น กิจการของเขาก็ยังคงสืบทอดต่อไปอีกกว่า 70 ปี จนมาสิ้นสุดลงในปี ค.ศ.1920