โหดโคตร “ปลาไหลยุโรป” เอาชีวิตรอดด้วยการ “กินกระดูกตัวเอง” ระหว่างเดินทางไกลกว่า 5,000 กม.

ทุกปี “ปลาไหลยุโรป” (European eels) จะว่ายน้ำจากแม่น้ำในยุโรปข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกไปยังทะเลซากัสโซ (Sargasso sea) ที่ตั้งอยู่ระหว่างหมู่เกาะอะซอเรสและทะเลแคริบเบียน เพื่อผสมพันธุ์และวางไข่ ซึ่งรวมแล้วเป็นระยะทางกว่า 5,000 กิโลเมตร ! (นี่ยังไม่รวมระยะทางที่ต้องว่ายกลับอีกนะ)

แต่ที่น่าสนใจคือ ระหว่างทางพวกมันจะไม่กินอะไรเลยนอกจาก “กระดูกตัวเอง” โดยนักวิจัยพบว่า ปลาไหลยุโรปจะสูญเสียกระดูกไปเป็นจำนวนมากเมื่อเปรียบเทียบก่อน-หลังวางไข่ (มวลกระดูกส่วนหัวลดลงมากถึง 50 % และมวลกระดูกสันหลังลดลงอีกกว่า 65 % ) แถมเมื่อวางไข่เสร็จมันยังสามารถรื้อฟื้นกระดูกที่เสียไปให้กลับมาเท่าเดิมได้ด้วย

บีเยิร์น บุสเซอร์ นักวิทยาศาสตร์การแพทย์และวิศวกรชีวการแพทย์ของศูนย์การแพทย์ มหาวิทยาลัยฮัมบูร์ก ประเทศเยอรมนี กล่าวว่า “การที่ปลาไหลยุโรปสลายกระดูกตัวเอง ก็เพื่อมาทดแทนมื้ออาหารที่หายไประหว่างการเดินทางหลายเดือน”

จากการทดลองเก็บตัวอย่างกระดูกของพวกมันพบว่า แร่ธาตุและสารอาหารที่สำคัญมาจากชิ้นส่วนของกระดูกที่มีเซลล์ “ออสติโอไซต์” (osteocytes) ซึ่งมีอยู่มากในกระโหลกศรีษะและกระดูกสันหลัง ในทางตรงกันข้ามกระดูกที่ไม่มีเซลล์ออสติโอไซต์ (กระดูกส่วนที่ไม่มีแร่ธาตุและอาหาร) จะถูกหุ้มด้วยเซลล์ “โนโทคอร์ด” (notochord) ซึ่งทำหน้าที่ป้องกันการสลายของกระดูกส่วนนั้นนั่นเอง

แต่อย่างไรก็ตามนักวิจัย ยังคงไม่ทราบแน่ชัดว่า ปลาไหลยุโรปสามารถสลายมวลกระดูกมาเป็นพลังงานให้ตัวเองได้อย่างไร ไหนจะยังสามารถรีเฟรชให้มวลกระดูกที่เสียไปกลับมาเท่าเดิมอีก แต่พวกเขาเชื่อว่าการค้นพบครั้งนี้จะนำนำไปสู่การศึกษาข้อมูลเชิงลึกที่สามารถต่อยอดไปสู่การรักษาโรคกระดูกพรุนในมนุษย์ได้อย่างแน่นอน

รู้จักกับปลาไหลยุโรป – มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Anguilla anguilla (อ่านว่า แองกวิลลา-แองกวิลลา) มีอายุเฉลี่ยประมาณ 80 ปี อาศัยอยู่บริเวณแม่น้ำ ลำธาร และปากแม่น้ำของประเทศรัสเซีย , ฟินแลนด์ ลงไปจนถึงชายฝั่งโมร็อกโก , อียิปต์และในทะเลสีดำ โดยจะกลับลงทะเลเพื่อผสมพันธุ์และวางไข่เท่านั้น ซึ่งปลาไหลยุโรปตัวเมีย 1 ตัวสามารถวางไข่ได้มากกว่า 3 ล้านฟอง

พวกมันเป็นนักว่ายน้ำที่แข็งแกร่งอย่างที่กล่าวในย่อหน้าแรกว่ามันสามารถว่ายน้ำได้ไกลกว่า 5,000 กิโลเมตร เป็นเวลาหลายเดือน แถมยังสามารถขึ้นบกเพื่อเลื่อยข้ามไปยังแหล่งน้ำใหม่เพื่ออาหารได้ด้วย แต่ถึงจะแข็งแกร่งและออกไข่มากแค่ไหน พวกมันก็ยังถูกคุกคามโดยมนุษย์อยู่ดี ไม่ว่าจะเป็นเขื่อน กังหันพลังงานผลิตไฟฟ้า หรือถูกจับมากิน ปัจจุบันมีปลาไหลยุโรปเหลือน้อยกว่า 1% เมื่อเทียบในอดีต จัดอยู่ในกลุ่มความเสี่ยงสูงที่จะสูญพันธุ์

Fact – “ปลาไหลไฟฟ้า” แท้จริงไม่ใช่ “ปลาไหล” แต่เป็นตระกูลปลาใบมีด (knife fish) ที่มีลักษณะคล้ายปลากราย แถมยังเป็นญาติใกล้เคียงกับปลาดุกมากกว่าปลาไหลด้วยกันเสียอีก