“ปลาทอง-ไม่ได้ความจำสั้นแค่ 3 วิ” แต่น้องจำได้นานกว่านั้น แถมยังไม่ใช่ปลาโง่แบบที่เราคิด

ปลาทองเป็นที่รู้จักและขึ้นชื่อเรื่อง “ความจำสั้น” ที่หลายคนเชื่อว่าพวกมันสามารถจดจำสิ่งต่าง ๆ ได้แค่ 3 วินาทีเท่านั้น แต่ทว่านั้นความจริงน้องไม่ได้มีความจำแย่ขนาดนั้น ! ซึ่งนักวิจัยศึกษามาเป็นอย่างดีแล้วว่า ปลาทองมีความจำได้ยาวนานถึงหลายสัปดาห์ หลายเดือน จนถึงหลายปีเลยด้วยซ้ำ

ความเชื่อผิด ๆ นี้รุนแรงถึงขั้นมีศัพท์บัญญัติในภาษาอังกฤษ “Memory of a Goldfish” ที่มีความหมายนิยามถึงคนที่มีความจำไม่ค่อยดี ขี้หลงขี้ลืม และมันเริ่มขยายเป็นวงกว้างเมื่อปี 2015 ที่มีงานวิจัยของบริษัท Microsoft ระบุว่า มนุษย์มีความสามารถในการจดจำน้อยกว่าปลาทอง ซึ่งมันยิ่งตอกย้ำว่าปลาทองต้องมีความจำแย่มากแน่ ๆ ทั้งที่มันไม่ได้เป็นเช่นนั้นเลย

คูลัม บราวน์ ผู้เชี่ยวชาญด้านปลาจากมหาวิทยาลัยแมคควารี ประเทศออสเตรเลีย กล่าวกับ LiveScience ว่า “ไม่ทราบว่าจุดเริ่มต้นความเชื่อผิด ๆ นี้มาจากไหน และเป็นเรื่องแปลกที่ผู้คนทั่วโลกมีความเชื่อแบบเดียวกันว่าปลาทองมีความจำสั้น บ้างก็ว่ามันมีความจำเพียง 2 วินาที หรือ 10 วินาที ทั้ง ๆ ที่เรื่องนี้นักวิทยาศาสตร์มีการทำการทดลองมากมาย และทราบกันมาตั้งนานแล้วว่าปลาทองไม่ได้มีความจำสั้นขนาดนั้น”

ตัวอย่างเช่น มีการทดลองให้อาหารปลาทอง โดยเลือกให้เฉพาะที่มุมขวาของตู้เท่านั้น ในเวลาเที่ยงของทุกวัน ซึ่งเมื่อทำแบบนี้ไปเรื่อย ๆ ปรากฏว่าปลาทองในตู้เกิดการเรียนรู้ และจะมารวมตัวกันที่มุมขวาของตู้ในเวลาเที่ยงวันเสมอ หรือ จะเป็นการทองลองที่ใส่ไม้พาย 2 อัน มีสีแดง กับ สีน้ำเงิน ซึ่งหากปลาทองว่ายไปชนกับไม้พายสีแดง-อาหารจะออกมา แต่หากว่ายชนสีน้ำเงินจะไม่ได้อาหาร ผลคือปลาทองจะว่ายชนไม้พายสีแดงมากกว่าสีน้ำเงินอย่างเห็นได้ชัด และยังคงจดจำได้ แม้การทดลองจะผ่านไปนานแล้วก็ตาม

ไม่เพียงเท่านั้น มันจดจำได้แม้กระทั่งเสียงดนตรี โดยมีงานวิจัยจาก Technion Institute of Technology ประเทศอิสราเอล ทำการฝึกปลาทองด้วยการเปิดเพลงเพลงหนึ่งพร้อมกับให้อาหาร ทำอย่างนี้ไประยะหนึ่ง ก่อนจะปล่อยมันในแหล่งน้ำธรรมชาติ จนผ่านไป 4-5 เดือน นักวิจัยกลับไปที่แหล่งน้ำนั้นอีกครั้ง และเปิดเพลงเดิมที่เคยฝึกปลาทอง ปรากฏว่าปลาทองที่พวกเขาเคยฝึกโผล่ขึ้นมาเพื่อรอรับอาหาร

นอกจากนี้ ยังมีการทดลองให้มันหาทางออกจากเขาวงกต ซึ่งแม้จะผ่านไปหลายเดือนมันก็ยังคงจำทางออกเดิมได้ โดยทั้งหมดนี้ เป็นเพียงตัวอย่างการทองลองทางวิทยาศาสตร์ที่ยืนยันได้ว่าพวกมันไม่ได้มีความจำแย่อย่างที่พวกเราเข้าใจกัน และถึงแม้จะระบุชัดเจนไม่ได้ว่ามันสามารถจำได้นานสูงสุดกี่เดือนหรือกี่ปี แต่ที่แน่ ๆ คือนานกว่า 3 วินาทีแน่นอนครับ (อย่าบูลลี่น้องนะ !)

Fact – รู้หรือไม่ว่า แม้ชิมแปนซีจะเป็นสัตว์ที่ฉลาด สามารถเข้าใจและแก้ปัญหาที่ซับซ้อนได้ แต่ว่ามันมีความจำที่แย่มาก โดยมันจะลืมปัญหาที่มันเคยแก้ได้ภายใน 20 วินาทีเท่านั้น ซึ่งจากการศึกษาของ โจฮาน ลินด์ ผู้เชี่ยวชาญด้านพฤติกรรมสัตว์จากมหาวิทยาลัยสตอกโฮล์ม ประเทศสวีเดน ระบุว่าความจำของสัตว์ทั่วโลกเฉลี่ยอยู่ที่ 27 วินาทีเท่านั้น 

เพิ่มเพื่อน