(2021) รัสเซียเริ่มภารกิจติดตั้งกล้อง-เพื่อตรวจจับ “อนุภาคผี” ใต้ทะเลสาบ-ที่ลึกที่สุดในโลก

เกริ่นนิดนึง : อนุภาคผี (Ghost Particle) มีอีกชื่อทางการว่า “อนุภาคนิวทริโน” (Neutrinos) เป็นอนุภาคที่มาจากนอกโลกและกระจายอยู่ทั่วจักรวาล ซึ่งสาเหตุที่ถูกเรียกว่า “ผี” ก็เพราะพวกมันสามารถทะลุผ่านทุกสิ่งได้โดยที่สภาพไม่เปลี่ยนแปลง แถมยังไม่ทำให้เกิดปฏิกิริยาต่อสิ่งของใด ๆ ทั้งสิ้น (เหมือนผีที่สามารถลอยทะลุกำแพงได้) โดยความสามารถนี้เป็นผลมาจากการที่พวกมันมีสถานะเป็นแก๊ซ แถมยังมีน้ำหนักเบาจนแทบไม่มีมวลนั่นเอง

ติดตั้งพร้อมกันหลายตัว ในตำแหน่งต่าง ๆ ทั่วทะเลสาบ

แล้วเราตรวจจับมันไปเพื่ออะไรล่ะ ? นั่นก็เพราะ : นักวิจัยเคยค้นพบมันได้ด้วยความบังเอิญ จึงทำให้เรารู้ว่าในจักรวาลมีอนุภาคแบบนี้อยู่นะ และต่อมานักวิจัยก็พยายามตรวจหาอนุภาคดังกล่าวจากหลายแห่งทั่วโลก เพื่อศึกษาเส้นทางที่มันเคยเดินทางมา-รวมถึงเส้นทางต่อไปที่มันกำลังจะไป

ซึ่งประโยชน์ของการตรวจสอบเส้นทางแบบนี้คือ ช่วยให้นักวิจัยสามารถวัดอัตราการขยายตัวของจักรวาลได้-เราก็จะได้รู้ว่าจักรวาลขยายตัวไปถึงจุดไหนแล้ว และการได้ศึกษามันยังอาจช่วยไขปริศนาต่าง ๆ เกี่ยวกับแบบจำลองทางฟิสิกส์ที่น่าจะมีคุณสมบัติใกล้เคียงกับอีกหลายอนุภาคในเอกภพ ทั้งสสารมืดและแรงชนิดต่าง ๆ ที่นักวิทยาศาสตร์ยังไม่เข้าใจหรือยังหาไม่พบ นั่นเอง

เข้าสู่เนื้อหาหลัก : เมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2021 ทีมนักวิจัยรัสเซียและอีกหลายประเทศในยุโรป ได้ร่วมกันติดตั้งกล้องโทรทรรศน์ Bikal-GVD (ไบคาล-จีวีดี) อุปกรณ์ตรวจจับอนุภาคนิวทริโน ไว้ที่ระดับความลึก 750–1,300 เมตร ใต้ผืนน้ำแข็งของทะเลสาบไบคาลในเขตไซบีเรีย ซึ่งอุปกรณ์ดังกล่าวถูกสร้างขึ้นเพื่อตรวจจับอนุภาคชนิดนี้โดยเฉพาะ

หลักการทำงานคือ เมื่อนิวทริโนเคลื่อนผ่าน-เซนเซอร์จะแสดงแสงสีฟ้าออกมา-ซึ่งทุกข้อมูลจะบันทึกไว้ในตัวเครื่อง-เพื่อให้นักวิจัยนำขึ้นไปใช้วิเคราะห์ต่อไป

สาเหตุที่เลือกสถานที่แห่งนี้ ก็เพราะ : การที่อุปกรณ์ตรวจจับอยู่ใต้ทะเลสาบน้ำแข็งที่ลึกที่สุดในโลก ช่วยป้องกันไม่ให้เซนเซอร์ถูกรบกวนจากรังสีคอสมิกและสัญญาณต่าง ๆ ที่นอกเหนือจากการปรากฏตัวของนิวทริโน และนอกจากจะถูกหย่อนลงไปในระดับความลึกสุดโหดแล้ว ตำแหน่งของภารกิจยังตั้งห่างจากขอบฝั่งถึง 4 กิโลเมตร เพื่อห่างไกลตัวแปรต่าง ๆ ที่อาจเข้ามารบกวนได้เช่นกันนั่นเอง