รู้จักการผ่าตัดแบบ “ผู้ป่วยตื่น” (Awake) เห็นแบบนี้ผู้ป่วยไม่เจ็บ-โต้ตอบตลอดการผ่าได้

เมื่อต้นปี 2020 ดักมาร์ เทอร์เนอร์ (Dagmar Turner) นักไวโอลินมืออาชีพวัย 53 ปี เข้ารับการผ่าตัดเอาเนื้องอกในสมองออก ขณะยังมีสติรู้ตัวเต็มที่-ทั้งยังสีไวโอลินคู่ใจของเธอไปด้วย เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นได้อย่างไร ? วิทยาการแพทย์เจ๋งขนาดนี้เลยหรอ ? ถ้าพร้อมแล้วเรียนรู้ไปด้วยกันครับ

ย้อนกลับไปในวัยเด็ก เทอร์เนอร์ มีความหลงใหลในเสียงดนตรีอย่างมาก เธอเริ่มฝึกไวโอลินตั้งแต่ 10 ขวบ และคลุกคลีอยู่กับมันมาโดยตลอด เรียกได้ว่าดนตรีนั้นเปรียบเสมือนชีวิตของเธอเลยก็ว่าได้ จนเมื่อปี 2013 เธอเริ่มป่วยด้วยโรคลมชัก ซึ่งครั้งหนึ่งเคยอาการกำเริบขณะแสดงคอนเสิร์ต ซึ่งหลังเข้ารับการตรวจอย่างละเอียดก็พบว่า “เธอมีเนื้องอกในสมองซีกขวา” …

แต่เมื่อทราบดังนั้น ถ้าเป็นคนทั่วไปคงตัดสินใจผ่าตัดทันที แต่เทอร์เนอร์ไม่ตัดสินใจเช่นนั้น เพราะการผ่าตัดนั้นมีความเสี่ยงที่จะกระทบต่อการทำงานของกล้ามเนื้อมือซ้ายที่ใช้กดคอร์ดไวโอลิน ซึ่งอาจทำให้เธอไม่สามารถกลับมาเล่นไวโอลินได้ดีอย่างเคย ดังนั้นเธอจึงเลือกอยู่กับมันมานานถึง 6 ปี กระทั่งปลายปี 2019 เธอล้มป่วยอีกครั้ง ซึ่งครั้งนี้เนื้องอกโตขึ้นมากจนอยู่ในระดับอันตราย แพทย์จึงสั่งให้เธอเข้ารับการผ่าตัดทันที

เกยูมาร์ อัชคาน แพทย์ผู้ทำการผ่าตัดจากโรงพยาบาลคิงส์คอลเลจ กรุงลอนดอน กล่าวกับสำนักข่าวท้องถิ่นว่า “ผมทราบดีว่าการเล่นไวโอลินนั้นมีความหมายต่อเทอร์เนอร์แค่ไหน ดังนั้นเพื่อให้แน่ใจว่าการผ่าตัดสมองนี้จะไม่ส่งผลกระทบต่อการทำงานของสมองส่วนอื่นผมเลยเลือกการผ่าตัดแบบใหม่ – โดยให้เธอรู้สึกตัวตลอดการผ่าตัดและให้สีไวโอลินไปด้วย แต่ยกเว้นช่วงเปิดกะโหลกและปิดกะโหลกนะ”

การผ่าตัดแบบนี้เรียกว่า “การผ่าตัดแบบผู้ป่วยตื่น” (Awake Craniotomy) ข้อดีคือ ช่วยให้แพทย์สามารถตรวจสอบการทำงานของกล้ามเนื้อและการตอบสนองของผู้ป่วยระหว่างผ่าตัดได้ เช่น การพูด, ขยับร่างกายแขน-ขา, นิ้วมือ-เท้า, การกระพริบตา เป็นต้น โดยขั้นตอนจะถูกแบ่งออกเป็น 3 ระยะ คือ 1.ผู้ป่วยถูกทำให้หลับและแพทย์ทำการเปิดกะโหลกศีรษะ 2.ผู้ป่วยถูกปลุกให้ตื่นเพื่อทดสอบการตอบสนอง 3.ผู้ป่วยถูกทำให้หลับอีกครั้งเพื่อแพทย์จะทำการเย็บปิดกะโหลก (สาเหตุที่ต้องทำให้หลับเพราะ-เพื่อหลีกเลี่ยงความเจ็บปวดในการเย็บแผล)

แล้วผู้ป่วยที่ถูกปลุกขึ้นระหว่างผ่าตัด ไม่เจ็บปวดเลยเหรอ ? ตอบ : ไม่ครับ เพราะสมองของเราไม่มีประสาทรับรู้ความเจ็บปวด ฉะนั้นมันจึงไม่สามารถรับรู้ความเจ็บปวดใด ๆ ได้

กลับมาที่เทอร์เนอร์หลังการผ่าตัดเสร็จสิ้น : มือซ้ายของเธอไม่ได้รับผลกระทบแต่อย่างใด ยังคงสามารถเล่นไวโอลินได้ขั้นเทพอย่างเคย แถมเธอยังใช้เวลาพักฟื้นในโรงพยาบาลเพียง 3 วันเท่านั้น (ถือว่าการผ่าตัดรูปแบบใหม่นี้ประสบความสำเร็จสุด ๆ)