รู้จัก “มังกรทะเลใบไม้” (Leafy Seadragon) ที่แม้หน้าตาจะเหมือนม้าน้ำ แต่ก็ไม่ใช่ม้าน้ำ

นี่คือ “มังกรทะเลใบไม้” (Leafy seadragon – ชื่อวิทยาศาสตร์ : Phycodurus eques) เป็นปลาที่มีก้านครีบ วงศ์ Syngnathidae ประเภท Hippocampus เป็นญาติใกล้ชิดกับม้าน้ำและปลาจิ้มฟันจระเข้ นักวิทยาศาสตร์จึงคาดว่ามังกรทะเลใบไม้อยู่ตรงกลางระหว่างสัตว์สองกลุ่มนี้ โดยพวกมันมีถิ่นกำเนิดและพบได้เพียงแห่งเดียวบนโลกคือ ณ บริเวณชายฝั่งทางตอนใต้ของประเทศออสเตรเลีย

มังกรทะเลใบไม้

โดยลักษณะของมังกรทะเลใบไม้มีจุดเด่นอยู่ที่ร่างกายคล้ายใบไม้หรือพืชในทะเลที่ใช้ในการพรางตัว มีความยาวประมาณ 30 เซนติเมตร มีครีบ-อกลักษณะโปร่งใสใช้สำหรับการว่ายน้ำ มีหัวที่ค่อนข้างใหญ่ แต่มีปากที่เล็ก นั่นจึงทำให้พวกมันล่าเหยื่อด้วยการดูดเหยื่อเข้าปาก (จำพวกแพลงก์ตอน กุ้งขนาดเล็ก และแอมฟิพอด) นอกจากนี้ มังกรทะเลใบไม้ยังเป็นสัตว์ที่ไม่มีท้อง นั่นจึงทำให้พวกมันกินอาหารได้ตลอดเวลา ซึ่งการพรางตัวที่ว่าก็เป็นส่วนหนึ่งในวิธีการหาอาหารของพวกมันด้วยเช่นกัน

ทั้งนี้ โดยทั่วไปแล้วมังกรทะเลใบไม้จะเป็นสัตว์ที่โดดเดี่ยว แต่จะถึงวัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุประมาณ 28 เดือน ซึ่งหลังจากสืบพันธุ์ตัวแล้วผู้จะมีหน้าที่ดูแลไข่ โดยที่ตัวเมียจะฝากไข่ลักษณะสีชมพูประมาณ 100-250 ฟอง ไว้ที่หางของตัวผู้ บริเวณส่วนที่เรียกว่า “Brood patch” ที่จะยึดติดไข่ไว้กับหางพร้อมกับคอยให้ออกซิเจนตลอด 9 สัปดาห์จนไข่ฟักตัว แต่เฉลี่ยแล้วจะมีไข่เพียง 5 เปอร์เซ็นต์เท่านั้นที่อยู่รอด

(ภาพใหญ่) สัตว์จำพวกมังกรทะเลในตัวผู้จะมีพฤติกรรมการทำหน้าที่เลี้ยงลูกเหมือนกัน โดยภาพนี้เป็นภาพของมังกรทะเลใบหญ้ากับลูกกว่าร้อยตัวบริเวณหางของมัน, (ภาพเล็ก) ภาพซูมของไข่ที่ติดอยู่กับ Brood Patch

โดยในสกุลของมังกรทะเลนั้นจะถูกแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ 1.มังกรทะเลใบไม้อย่างที่กล่าวไปข้างต้น ซึ่งสกุลนี้จะสามารถแยกย่อยไปได้อีก 1 ชนิด คือ มังกรทะเลทับทิมที่ถูกค้บพบครั้งแรกเมื่อปี 2015 มีลักษณะสีแดงทั้งตัว พบเจอได้ยากเนื่องจากมักอาศัยในน้ำลึก และ 2.มังกรทะเลใบหญ้า มีลักษณะทั่วไปคล้ายกับมังกรทะเลใบไม้ แต่จะมีส่วนที่ยื่นออกจากลำตัวน้อยกว่า โดยสัตว์สกุลนี้มักอาศัยอยู่ตามแนวปะการังที่เป็นหิน หย่อมทรายใกล้กับแนวปะการัง เตียงสาหร่าย และทุ่งหญ้าทะเล

อย่างไรก็ตาม แม้สัตว์ชนิดนี้จะได้ชื่อว่าเป็นหนึ่งในปลาที่สวยงามที่สุดในโลก แถมยังเป็นสัตว์ที่ได้รับความนิยมในพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำสาธารณะ แต่ถึงอย่างนั้น ปัจจุบันพวกมันกลับต้องเผชิญกับการลดลงของจำนวนประชากรอย่างหนัก อันเนื่องมาจากการถูกทำหลายแหล่งที่อยู่อาศัย มลภาวะทางน้ำ การทำประมง ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นฝีมือของมนุษย์ทั้งสิ้น

(ภาพใหญ่) มังกรทะเลใบหญ้า (ภาพเล็ก) มังกรทะเลทับทิม

ด้วยเหตุนี้ รัฐบาลออสเตรเลียจึงได้ออกฎกมายคุ้มครองสัตว์ตระกูลนี้ตั้งแต่ปี ค.ศ.1987 รวมทั้งในปี 2006 พวกมันยังถูกระบุอยู่ในบัญชีแดงของ IUCN ระดับความเสี่ยง NT (ระดับความเสี่ยงขั้นอันตรายต่อสูญพันธุ์ในอนาคตอันใกล้) โดยปัจจุบันมีพิพิธภัณฑ์เพียงไม่กี่แห่งและผู้คนเพียงไม่กี่คนเท่านั้นที่ได้รับอนุญาตให้ครอบครองสัตว์ชนิดนี้

Fact – รู้หรือไม่ว่า ? ปลามังกรใบไม้ทะเลมีราคาซื้อขายกันอยู่ที่ 300,000-500,000 บาทเลยทีเดียว ซึ่งสาเหตุที่ราคาสูงขนาดนี้ก็เพราะความสวยงาม หายาก และต้องลับลอกจับมาอย่างผิดกฎหมายนั่นเอง