ชีวิตอันทรหด-อดทนของ “มาร์จัน” (Marjan) สิงโตตัวสุดท้าย แห่งอัฟกานิสถาน

นี่คือเรื่องราวของ “มาร์จัน” (Marjan) สิงโตแห่งสวนสัตว์คาบูล ประเทศอัฟกานิสถาน ที่แม้จะเสียชีวิตไปนานเกือบ 20 ปี แต่ก็ยังถูกเล่าขานอย่างต่อเนื่อง ในฐานะสิงโตผู้ผ่านทั้งกระสุน-ระเบิด และมีส่วนทำให้สวนสัตว์แห่งนี้กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง

ย้อนไปเมื่อ 20 กว่าปีก่อน สวนสัตว์คาบูล ซึ่งเป็นสวนสัตว์แห่งเดียวในประเทศ ตั้งอยู่บริเวณใจกลางของเมืองหลวง เปรียบเสมือนสวรรค์ของครอบครัว เด็กเล็ก และคนหนุ่มสาวที่มักจะจูงมือกันมาเที่ยวชมและปิกนิก เพื่อพักผ่อนหย่อนใจ โดยเจ้ามาร์จัน เป็นของขวัญจากเยอรมันที่มอบให้แก่อัฟกานิสถานตั้งแต่ปี ค.ศ.1976

แต่แล้ว ค.ศ.1992-1995 ได้เกิดสงครามกลางเมืองขึ้น ทำให้สวนสัตว์คาบูลกลายเป็นสนามรบ ส่งผลให้สัตว์ถูกฆ่าตาย และหลบหนีออกจากสวนสัตว์เป็นจำนวนมาก โดยสัตว์หายากบางชนิดจะถูกลักลอบนำไปขายในตลาดมืด ไม่เว้นแม้แต่ แกะหรือแพะ ก็ยังถูกขโมยไปทำอาหารอีกด้วย

แน่นอนว่า มาร์จัน ก็หนีไม่พ้นภัยสงครามนี้ มีผู้ก่อการร้ายจากกลุ่มตอลีบันคนหนึ่งได้ปีนเข้าไปยังคอกของสิงโตเพื่อหวังจะเล่นสนุก และทำร้ายสัตว์ในคอก ก่อนจะโดนมาร์จันกระโจนเข้าใส่และกลายเป็นอาหารของมันในที่สุด ซึ่งนั่นทำให้พี่ชายของชายคนดังกล่าวโกรธแค้น และขว้างระเบิดเข้าไปบริเวณที่มาร์จันอาศัยอยู่ แรงระเบิดนั้นทำให้มาร์จันต้องสูญเสียดวงตา 1 ข้างไป

กว่าที่สงครามดังกล่าวจะยุติลงในปี 2001 เจ้าสิงโตมาร์จันก็ต้องเผชิญกับร่างกายที่ซูบผอม พร้อมด้วยโรคภัยต่าง ๆ จนในที่สุด หนังสือพิมพ์แทบลอยด์ของอังกฤษได้ทำข่าวเกี่ยวกับมาร์จัน ซึ่งนั่นได้สร้างความสนใจให้กับคนทั่วโลก ก่อนที่จะมีแคมเปญระดมทุนเพื่อช่วยเหลือเจ้ามาร์จัน ที่มียอดบริจาคสูงถึงราว 10 ล้านบาท โดยเงินดังกล่าวไม่เพียงแต่จะนำมาซื้ออาหาร ยา และวิตามินให้กับมาร์จันเท่านั้น แต่มันยังสามารถช่วยเหลือสัตว์ตัวอื่น รวมทั้งเป็นเงินเดือนก้อนแรกในรอบหลายปีให้กับเจ้าหน้าที่สวนสัตว์อีกด้วย

อย่างไรก็ตาม ในปี 2002 หลังจากผ่านมาเกือบ 40 ปี สิงโตเฒ่า ผู้ทรดหด-อดทนที่คอยสร้างรอยยิ้มให้กับนักท่องเที่ยวของสวนสัตว์คาบูลมาตลอดหลายปี จนในที่สุด เวลาแห่งการคำรามครั้งสุดท้ายก็มาถึง โดยเจ้าหน้าที่สวนสัตว์เล่าว่า “สัปดาห์สุดท้ายของมาร์จัน มันได้กินอาหารอย่างสุขสบาย เหมือนเป็นการทดแทนช่วงเวลาที่ยากลำบากจากสงคราม ก่อนที่จะหยุดกินไปประมาณ 2-3 วันและสิ้นใจลงในที่สุด”

โดยที่ศพของมาร์จันถูกฝังอยู่ภายในสวนสัตว์ และมีรูปปั้นทองสัมฤทธิ์ถูกประดับไว้บริเวณทางเข้า ทำหน้าที่ทักทาย และเป็นไอคอนของสวนสัตว์ ทั้งนี้ มาร์จันยังได้รับการยกย่องให้เป็นเหมือนสัญลักษณ์ของความอดทนและการอยู่รอดของคนในประเทศ ซึ่งผ่านทั้งสงครางกลางเมืองและการถูกทำร้ายด้วยระเบิดมาได้

ปัจจุบันสวนสัตว์คาบูลได้รับการบูรณะขึ้นใหม่อย่างต่อเนื่อง มีสัตว์อยู่ราว 600 ตัว ซึ่งบางส่วนเป็นของขวัญที่ได้รับจากมิตรประเทศอย่างอินเดีย และจีน โดยข้อมูลล่าสุดพบว่าสวนสัตว์ดังกล่าวมีผู้เข้ามาเยี่ยมชมกว่า 700,000 คนต่อปี สร้างรายได้ให้กับสวนสัตว์ไปกว่า 86 ล้านบาท

Fact – แผงคอของสิงโตถูกพัฒนาขึ้นมาเพื่อป้องกันการถูกโจมตีจากคู่ต่อสู้เนื่องจาก บริเวณคอคือจุดที่อ่อนแอที่สุดของสัตว์เกือบทุกชนิด ซึ่งสังเกตได้ว่า สัตว์ล่าเนื้อส่วนใหญ่มักจะเลือกจู่โจมเหยื่อจากบริเวณหลังคอและใต้คอ เพื่อจะได้ฝังเขี้ยวและปลิดชีวิตเหยื่อได้เร็วที่สุด