นี่คือ “Olympus Mons” หุบเขาที่สูงที่สุดในระบบสุริยะ (สูงกว่าเอเวอเรสต์ 3 เท่า)

“โอลิมปัสมอนส์” (Olympus Mons) คือภูเขาที่สูงที่สุดในระบบสุริยะ ด้วยความสูง 25 กิโลเมตร เส้นผ่านศูนย์กลางที่มากถึง 624 กิโลเมตร ซึ่งมันสูงกว่าภูเขาเอเวอเรสต์ถึง 3 เท่า แถมยังมีขนาดใหญ่เทียบเท่ากับรัฐแอริโซนาของอเมริกาหรือหากนำไปวางในยุโรป มันจะสามารถครอบฝรั่งเศสได้ทั้งประเทศเลยทีเดียว

โดยโอลิมปัสมอนส์ ตั้งอยู่ในภูมิภาคธาร์ซิส มอนเตส (Tharsis Montes) ใกล้กับเส้นศูนย์สูตรของดาวอังคาร เป็นภูเขาไฟรูปโล่ (Shield Volcano) ที่มีความลาดชันต่ำเพียง 6-12 องศาเท่านั้น ซึ่งภูเขาไฟประเภทนี้จะสะสมลาวามหาศาลอยู่ภายใน ก่อตัวขึ้นเมื่อประมาณ 3,500 ล้านปีก่อน ซึ่งแม้จะมีอายุมากขนาดนี้ แต่นักดาราศาสตร์วิเคราะห์ภาพถ่ายความละเอียดสูงของโอลิมปัสมอนส์ พบว่ามีคลื่นของลาวาบางคลื่นที่มีอายุ 115 ล้านปี แต่บางคลื่นมีอายุเพียง 2 ล้านปีเท่านั้น ซึ่งในทางธรณีวิทยาถือว่ายังไม่มาก ทำให้ยืนยันได้ว่าภูเขาไฟลูกนี้ยังคงคุกรุ่นอยู่ และอาจประทุได้อีกในอนาคต

ในปี 2011 มีการศึกษาเกี่ยวกับมวลและปริมาตรลาวาที่สะสมอยู่ภายในโอลิมปัสมอนส์ พบว่าภูเขาไฟลูกนี้มีปริมาตรลาวาสะสมอยู่ภายในมากถึง 4 ล้านลูกบาศก์กิโลเมตร (คิดเป็น 100 เท่าของภูเขาไฟ Mauna Loa ภูเขาไฟที่ใหญ่ที่สุดในโลก) บวกกับภูเขาไฟขนาดยักษ์อีก 3 ลูกที่ก่อตัวขึ้นใกล้ ๆ กัน ได้แก่ แอสคราอีอุสมอนส์ (Ascraeus Mons) , พาโวนิสมอนส์ (Pavonis Mons) และอาร์เซียมอนส์ (Arsia Mons) ทำให้พื้นผิวของดาวอังคารรับน้ำหนักของภูเขาไฟทั้ง 4 ไม่ไหว จนทำให้เปลือกดาวอังคารเคลื่อนตัวเข้าใกล้เส้นศูนย์สูตรมากขึ้น 20 องศา (ปกติแผ่นเปลือกดาวอังคารจะไม่เคลื่อนตัว)

คำถาม : ภูเขาไฟลูกใหญ่ขนาดนี้สามารถเกิดขึ้นบนโลกได้หรือไม่ ? ตอบ : ไม่ได้ครับ เพราะสาเหตุที่โอลิมปัสมอนส์ก่อตัวขึ้นและมีขนาดใหญ่แบบนี้ เกิดจากแผ่นเปลือกของดาวอังคารนั้นไม่มีการเคลื่อนตัว ทำให้ลาวาที่อยู่ใต้ดาวเคราะห์เกิดการสะสมอยู่ที่เดิมไม่เคลื่อนตัวไปไหน ต่างจากโลกที่มีการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลกอยู่ตลอดเวลา อีกทั้งแรงดึงดูดของดาวอังคารนั้นมีน้อยกว่าโลกมาก ทำให้ลาวาสามารถดันแผ่นเปลือกดาวเคราะห์ให้สูงขึ้นได้อย่างอิสระและง่ายกว่ามากนั่นเอง

ซึ่งปัจจุบันแม้จะยังส่งยานไปสำรวจภูเขาไฟลูกนี้ไม่ได้ แต่นักวิทยาศาสตร์ได้ใช้กล้องสเตอริโอความละเอียดสูงที่ติดตั้งบนยานอวกาศของ European Mars Express เพื่อสร้างแบบจำลองภูมิประเทศของภูเขาไฟอย่างละเอียดได้แล้วครับ แต่อย่างไรก็ตาม บริษัท 4th Planet Logistics วางแผนที่จะออกแบบรถแลนด์โรเวอร์และเส้นทางการสำรวจภูเขาโอลิมปัสมอนส์ ซึ่งเป็นโครงการที่จะเกิดขึ้นอย่างแน่นอนในอนาคตครับ

Fact – “ภูเขาไฟเมานาโลอา” (Mauna Loa) คือภูเขาไฟที่ใหญ่ที่สุดในโลก มีความสูงวัดจากระดับน้ำทะเล 4,170 เมตร ตั้งอยู่ที่เกาะฮาวาย เป็นภูเขาไฟรูปโล่เช่นเดียวกันกับโอลิมปัสมอนส์ มีอายุประมาณ 600,000-1,000,000 ปีเท่านั้น โดยปัจจุบันมันยังเป็นภูเขาไฟที่ยังคุกรุ่น ซึ่งการประทุครั้งล่าสุดเมื่อปี ค.ศ.1984