ช่างภาพเข้าป่าเพื่อถ่ายทำสารคดี จนบังเอิญพบกับ อุรังอุตังที่กำลังใช้หอกล่าปลา

อุรังอุตัง (Orangutan) คือหนึ่งในบรรดาสัตว์ที่ฉลาดที่สุดในโลก แม้จะไม่มีเปเปอร์งานวิจัยใดสามารถบอกได้ว่ามันมี IQ เท่าไหร่ ? แต่สัตว์ชนิดนี้มีลักษณะ DNA เหมือนเรามากถึง 97% จึงทำให้มันสามารถป่วยโรคที่มนุษย์ป่วยได้ และแน่นอนว่ามันยังสามารถเลียนแบบพฤติกรรมของมนุษย์หลาย ๆ การกระทำได้ด้วยเช่นกัน

ภาพที่เชิญชวนให้ทุกคนเข้ามาอ่าน เป็นผลงานภาพถ่ายของนักสร้างสารคดีสัตว์ป่าชาวเยอรมัน Gerd Schuster ถ่ายไว้ได้ในปี 2008 ซึ่งในขณะนั้นเขาเดินทางไปยังหมู่เกาะบอร์เนียว บริเวณเกาะคาจา (Kaja) เพื่อเข้าไปถ่ายทำสารคดีเกี่ยวกับลิง จนบังเอิญพบกับภาพชวนตะลึงดังกล่าว ซึ่งเขาได้อธิบายถึงภาพนี้เอาไว้ในหนังสือสารคดี Thinkers of the Jungle: The Orangutan Report ที่เขาร่วมจัดทำว่า

“นี่คืออุรังอุตังตัวผู้ ที่กำลังพยายามอย่างหนักในการใช้หอกเพื่อแทงปลาที่กำลังว่ายผ่านไปมา สันนิษฐานเบื้องต้นว่ามันกำลังเลียนแบบพฤติกรรมของชาวประมงที่อาศัยอยู่ใกล้แม่น้ำ ซึ่งจากการติดตามก็พบว่ามันล้มเหลวในการใช้หอก แต่สุดท้ายมันก็สามารถหาปลามาได้ด้วยการย่องไปหยิบตัวที่ติดอยู่ในอวนของชาวประมง”

ซึ่งนี่ไม่ใช่ครั้งแรกในการพบเห็นพฤติกรรมชวนทึ่งของเหล่า วานรไม่มีหาง (Ape) เช่นความสามารถของ ชานเท็ค ลิงที่ใช้ภาษามือแบบอเมริกันได้มากกว่า 150 คำ อีกทั้งมันยังทำความสะอาดตู้โชว์ในสวนสัตว์ของตัวเองได้ด้วย แต่น่าเสียดายที่มันเสียชีวิตไปในปี 2017 จากโรคหัวใจ ด้วยวัย 39 ปี ไม่เช่นนั้นเราคงได้เห็นสกิลเจ๋ง ๆ ที่ผู้ดูแลพยายามฝึกสอนให้มันทำอะไรได้มากขึ้น

บทความนี้ยังไม่จบครับ เพราะเราขอยกตัวอย่างเรื่องน่าทึ่งของพวกมันอีกสักสองเรื่อง ล่าสุดทีมงานผู้ถ่ายทำสารคดี Spy In The Wild ของช่อง BBC One ได้ทดลองเพื่อหาคำตอบว่า แท้จริงแล้วอุรังอุตังมันฉลาดอย่างที่หลายคนยกย่องจริงหรือ ? ซึ่งทีมงานก็ได้ไอเดียจากการเห็นลิงใช้หอกล่าปลาที่เราเพิ่งนำเสนอไปด้านบนเนี่ยแหละ ทำให้ทีมงานเลือกใช้วิธีเดียวกัน ด้วยการสร้างหุ่นยนต์ลิงที่กำลังใช้เลื่อยหั่นท่อนไม้ แล้วนำไปวางข้าง ๆ กับลิงตัวจริง จากนั้นก็เปิดเครื่องให้หุ่นยนต์ทำงาน และตั้งกล้องดู

ผลที่ออกมาเป็นไปตามคาด ลิงตัวจริงเริ่มมองหาเลื่อย จากนั้นมันก็เดินไปหยิบแล้วนั่งลงหั่นท่อนไม้ในลักษณะท่าทางเดียวกันกับลิงหุ่นยนต์ ซึ่งทีมงานก็ไม่ได้สรุปว่า พวกมันฉลาดมากแค่ไหน แต่ก็บอกว่าพวกมันฉลาดมากพอที่จะเลียนแบบพฤติกรรมต่าง ๆ ได้จนเกือบจะสมบูรณ์

ขอเสริมอีกนิดละกัน จากรายงานของทีมนักวิจัยที่ได้เฝ้าติดตามพฤติกรรมของชิมแปนซี ในประเทศกินี (Guinea) ทวีปแอฟริกา ที่เผยแพร่ผ่านวารสาร Nature Research เมื่อปี 2016 พวกเขาสรุปว่า ลิงกลุ่มนี้อาจมีศาสนาประจำกลุ่ม

“สิ่งที่เราค้นพบไม่ได้เกิดขึ้นเพียงครั้งเดียว มันเป็นกิจกรรมที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ พวกมันมักขว้างปาหินหลายก้อนใส่ต้นไม้อย่างไม่มีเหตุผล จนกลายเป็นกองหินขนาดใหญ่ คล้ายกับพวกมันกำลังทำพิธีบูชาศาลเจ้า เพื่อบ่งชี้ถึงความศักดิ์สิทธิ์ของต้นไม้ต้นนั้น ซึ่งเป็นพฤติกรรมเดียวกันกับชนพื้นเมืองแอฟริกาตะวันตกที่จะสร้างกองหินไว้บริเวณต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์”

จากทุกตัวอย่าง คุณผู้อ่านคงสังเกตเห็นแล้วว่า แม้ว่าเหล่าวานรจะไม่สามารถฉลาดเทียบเท่าได้อย่างมนุษย์ แต่มันก็พอมีโอกาสที่จะได้พัฒนาตนเอง ด้วยการ “สังเกต ลอกเลียน ทำซ้ำ” และไม่แน่ว่าวิธีสุดแสนธรรมดานี้อาจเป็นการเปิดประตูสู่วิวัฒนาการทางความคิดและศักยภาพทางร่างกาย ซึ่งสามารถส่งต่อไปยังรุ่นลูกรุ่นหลานของพวกมันต่อได้ครับ

Fact – เมื่อปี 2011 ผู้คนทั่วโลกต่างรู้สึกเวทนา เมื่อเห็นภาพของ เชอร์ลีย์ อุรังอุตังติดบุหรี่ ที่อาศัยอยู่ในสวนสัตว์มาเลเซีย สาเหตุจากนักท่องเที่ยวขาดความรับผิดชอบ สูบเสร็จก็ทิ้งลงในกรงที่มีสัตว์อาศัยอยู่ ทำให้เจ้าหน้าที่ต้องส่งมันไปบำบัดเป็นเวลา 1 เดือน จากนั้นก็ถูกส่งไปยังศูนย์พักฟื้น ที่อยู่บนเกาะบอร์เนียว ซึ่งมีลิงอุรังอุตังอาศัยอยู่ตามธรรมชาติเป็นจำนวนมาก

14 E-book Flagfrog