(นี่ไม่ใช่การ์ตูน แต่คือปลาจริง ๆ) รู้จัก “ปลาไฟฉาย” (Splitfin) ที่ล่อเหยื่อ-ด้วยการกระพริบตา

(ย้ำอีกครั้ง) นี่ไม่ใช่การ์ตูน แต่มันคือปลาจริง ๆ ชื่อว่า “Splitfin” หรือฉายา “ปลาไฟฉาย” (ชื่อวิทยาศาสตร์ Anomalops katoptron) เป็นปลาทะเลชนิดหนึ่งที่มีอวัยวะพิเศษใต้ตา มีลักษณะคล้ายรูปถั่ว สามารถเรืองแสงได้เหมือนกับไฟฉาย แถมสามารถเปิด-ปิดได้ตามต้องการ

คำถาม : พวกมันเรืองแสงได้ยังไง ? ตอบ : ปลาไฟฉายจะเก็บสะสมแบคทีเรียที่สามารถเรืองแสงได้ไว้ที่อวัยวะใต้ตารูปถั่ว (Photophores) สามารถเปิด-ปิดได้ด้วยการกระพริบตา (เหมือนเปิด-ปิดไฟฉาย) ในตอนแรกนักวิจัยไม่ทราบว่ามันใช้ “ไฟฉาย” แบบนี้เพื่ออะไรกันแน่ 

จนกระทั่งในปี 2017 จากการทดลองของ เยนส์ เฮลลิงเกอร์ นักวิจัยจากมหาวิทยาลัย Ruhr University ประเทศเยอรมัน พบว่า การกระพริบตา หรือเปิด-ปิดไฟนั้นมีจุดประสงค์ 3 อย่าง คือ 1.ใช้หาอาหาร 2.ใช้สื่อสารกันในฝูง 3.ใช้หลอกศัตรู (งานวิจัยนี้ได้รับการตีพิมพ์ลงในวารสาร PLOS ONE)

โดยเฮลลิงเกอร์และทีมงาน ได้เก็บตัวอย่างปลาไฟฉายมาเลี้ยงไว้ในตู้ทดลองเพื่อศึกษาพฤติกรรมของพวกมัน เผยว่า ปลาไฟฉายจะกระพริบตาถี่มาก 90 ครั้งต่อนาที ในสภาวะที่ไม่มีอาหาร แต่หลังจากที่ทำการใส่อาหารเข้าไปในตู้ทดลอง ปรากฏว่า ความถี่ในการกระพริบตาลดลงกว่า 5 เท่า หรือสรุปก็คือ พวกมันจะกระพริบตาถี่ ๆ เพื่อดึงดูดเหยื่อ และเมื่อเจอเหยื่อ มันจะเปิดไฟค้างไว้เพื่อกินเหยื่อนั่นเอง

นอกจากนี้ นักวิจัยยังสงสัยว่าพวกมันอยู่รวมกันเป็นฝูงในความมืดได้อย่างไร ? ในงานวิจัยเดียวกัน เฮลลิงเกอร์ ได้ลงสำรวจสถานที่จริงในบริเวณเกาะบันดา ประเทศอินโดนีเซีย ทำการบันทึกจนทราบว่าการกระพริบตาของพวกมันเปรียบเสมือนการส่งรหัสมอร์สให้กัน ใช้ในการระบุตำแหน่ง อีกทั้งจังหวะในการกระพริบตายังใช้บอกทิศทางในการเคลื่อนที่ของฝูงด้วย

สำหรับการหลอกศัตรู (หรือวิธีป้องกันตัว) มันจะเปิดไฟเพื่อให้ศัตรูรู้ตำแหน่ง และทันทีที่ปิดไฟมันจะว่ายหนีออกมาจากตรงนั้นทันทีทำให้ศัตรูหลงทาง แต่อย่างไรก็ตาม ไม่ทราบแน่ชัดว่าศัตรูทางธรรมชาติของปลาไฟฉายคืออะไรบ้าง แต่คาดว่าน่าจะเป็นปลาใหญ่กินเนื้อทุกชนิด

สุดท้ายจากการประเมินสถานะของปลาไฟฉาย แม้จะยังไม่มีการระบุอย่างเป็นทางการ แต่นักวิจัยคาดว่า พวกมันมีสถานะอ่อนแอที่มีแนวโน้มจำนวนลดลงเรื่อย ๆ เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศโลก อุณหภูมิน้ำที่สูงขึ้น และแนวประการังที่ค่อย ๆ ลดลง อาจส่งผลให้พวกมันไม่มีที่อยู่จนอาจสูญพันธุ์ได้ในที่สุด

เพิ่มเติม – ข้อมูลทั่วไป ปลาไฟฉายอาศัยอยู่ในน่านน้ำอุ่นในมหาสมุทรแปซิฟิก ใกล้กับแนวปะการังน้ำตื้นที่ความลึกราว 200-400 เมตร พบได้บ่อยในเขตประเทศฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย ญี่ปุ่น ตลอดจนแนวปะการัง Great Barrier มีขนาดตัวใหญ่สุดประมาณ 35 เซนติเมตร

Fact – ปลาแองเกลอร์หรือปลาตกเบ็ด (Anglerfish) เป็นปลาทะเลน้ำลึก ซึ่งมีอวัยวะพิเศษที่เรียกว่า “เอสคา” (Esca) เกิดจากการดัดแปลงของครีบหลังที่กลายเป็นติ่งเนื้อโผล่ขึ้นมาบริเวณหัวห้อยลงมาด้านหน้า คล้ายคันเบ็ดตกปลา โดยที่ปลายเบ็ดมีลักษณะเป็นกระเปาะใช้กักเก็บแบคทีเรียที่สามารถเรืองแสงได้ในที่มืด ซึ่งปลาแองเกลอร์ใช้การเรืองแสง เพื่อล่อเหยื่อ รวมไปถึงใช้เพื่อการสื่อสารกับปลาตัวอื่น ๆ ผ่านรูปแบบและจังหวะของหารเปล่งแสงอีกด้วย

เพิ่มเพื่อน