นักสำรวจพบ “หมึก-สตรอเบอร์รี่” ในจุด Twilight Zone (หรือจุดเอเลี่ยน) ใต้มหาสมุทร

พบกับ “หมึกสตรอเบอร์รี่” (Strawberry Squid – ชื่อวิทยาศาสตร์ Histioteuthis heteropsis) สิ่งมีชีวิตสุดหายากที่อาศัยอยู่ใต้ทะเลลึก ณ จุดทไวไลต์โซน (Twilight Zone ระดับความลึก 200-1,000 เมตร) ณ มหาสมุทรแปซิฟิก บริเวณรัฐแคลิฟอเนียร์ ซึ่งถูกพบครั้งแรกเมื่อ 100 ปีก่อน แต่มีรายงานการค้นพบพวกมันเพียง 152 ครั้งเท่านั้น

โดยชื่อของมันถูกตั้งตามลักษณะเด่น ที่เมื่อดูจากภาพด้านบนจะเห็นว่า บริเวณผิวหนังมีลักษณะคล้ายกับผลไม้สตรอเบอร์รี่มากจริง ๆ นั่นเป็นเพราะ ผิวของมันมีสีแดงสด + มีเม็ดใสคล้ายอัญมณีที่มีหน้าที่สะท้อนแสง (เรียกว่า Photophores) ติดอยู่ตามร่างกายโดยรอบ อีกทั้ง ยังเป็นหมึกขนาดใหญ่ มีความยาวเฉลี่ยประมาณ 1 เมตร

แถมยังมีลักษณะพิเศษที่แตกต่างจากหมึกทั่วไป คือ ตาทั้งสองข้างที่มีขนาดไม่เท่ากัน โดยตาข้างขวาจะมีขนาดใหญ่ผิดปกติ (ขนาดเท่าลูกบาสเก็ตบอล) สีเหลืองอร่าม เอียงทำมุมเฉียงขึ้น 45 องศา ส่วนตาอีกข้างจะมีขนาดเล็กพอ ๆ กับหมึกปกติ ทำมุมเฉียงลง 198 องศา : ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น ?

เคท โทมัส นักชีววิทยาจากมหาวิทยาลัยดุ๊ก (Duke University) ให้คำตอบว่า “สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในทะเลลึกส่วนใหญ่จะมีอวัยวะที่สามารถเรืองแสงได้ ซึ่งเจ้าหมึกสตรอเบอร์รี่นี้ก็ทำได้เช่นเดียวกัน ด้วย “ตาข้างขวา” ของมันนั่นเอง ส่วนสาเหตุที่มีขนาดใหญ่และทำมุมเอียงขึ้น 45 องศา ก็เพื่อทำหน้าที่ดูดซับแสงอาทิตย์ที่ส่องสลัวผ่านผิวน้ำลงมา พร้อมกับเรืองแสงออกทางอวัยวะเรืองแสง (Photophores) เพื่อล่อเหยื่อในเวลาเดียวกัน ส่วนตาข้างซ้ายที่มีขนาดเล็กก็เพื่อใช้มองหาเหยื่อที่ว่ายเข้ามานั่นเอง”

จากคำอธิบายดังกล่าว นั่นหมายความว่ามันมีตาที่สามารถใช้ในการมองได้เพียงข้างเดียว ทำให้เวลาว่ายน้ำพวกมันต้องหมุนตัวไปเรื่อย ๆ เพื่อมองหาเหยื่อรอบทิศทาง

และสำหรับ “ทไวไลต์โซน” (Twilight Zone) หรืออีกชื่อที่นักชีววิทยาทางทะเลเรียกว่า “จุดเอเลี่ยน” เป็นเขตในมหาสมุทรที่ทอดตัวยาวไปทั่วโลก มีระดับความลึกอยู่ที่ 200-1,000 เมตร ซึ่งเป็นระดับความลึกที่แสงอาทิตย์แทบจะส่องไม่ถึง แต่ทว่าหากเราดำลงไปจริง ๆ จะพบว่า มีแสงระยิบระยับมากมายที่ถูกเรืองแสงมาจากสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในเขตน้ำลึกนี้ โดยส่วนใหญ่จะมีหน้าตาแปลกประหลาด มีงานวิจัยที่ระบุว่า สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในเขตนี้อาจมีจำนวนมากกว่าสัตว์ทะเลที่เราคุ้นเคยถึง 10 เท่าเลยทีเดียว (แม้ในโซนนี้จะมีความลึกไม่มาก แต่สัตว์หน้าตาประหลาดหลายชนิดก็มักจะขึ้นมาอยู่ในเขตนี้บ่อยครั้ง เพราะเหตุผลเรื่องของออกซิเจนและการล่าเหยื่อที่ง่ายกว่าโซนอื่น ๆ จึงทำให้เราพบสัตว์ทะเลหน้าตาเอเลี่ยนจำนวนมากนั่นเอง)

อย่างไรก็ตาม การสำรวจทะเลลึกนั้นมีความยากลำบากและมีค่าใช้จ่ายสูง ทำให้ทไวไลต์โซนยังคงไม่ได้รับการสำรวจมากนัก ไม่แน่ว่าในอนาคตหากเทคโนโลยีทางทะเลพัฒนามากขึ้น จนทำการสำรวจใต้ทะเลได้ครบ 100% เชื่อว่าเราต้องได้พบกับสิ่งมีชีวิตที่น่าทึ่งอีกมากเลยทีเดียว เพราะปัจจุบัน มหาสมุทรของโลกถูกสำรวจไปได้เพียง 20% ทำให้ยังเหลือพื้นที่อีกกว่า 80% ที่ยังคงหลับใหลและรอให้เราเข้าไปค้นพบเสน่ห์สุดพิศวงของมันครับ