พบกับ “แมงมุมประตูกล” นอกจากจะเกิดมามีสัญลักษณ์ที่ตูดแล้ว ยังสร้างประตูกลหลบหนีได้ด้วย

“แมงมุมประตูกล” (Trapdoor spider – ชื่อวิทยาศาสตร์ : Cyclocosmia) จัดอยู่ในอันดับ Mygalomorphae ซึ่งเป็นอันดับของแมงมุมขนาดใหญ่ที่สุดในโลก โดยถูกระบุสายพันธุ์ครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ.1871 ซึ่งล่าสุดในปี 2018 พวกมันได้ถูกระบุอยู่ในตระกูล Halonoproctidae ซึ่งเป็นตระกูลของแมงมุมที่ชอบขุดโพรงสำหรับอยู่อาศัยและสร้างสิ่งที่เรียกว่า “ประตูกล”

แล้วประตูกลคืออะไรล่ะ ? ตอบ : พฤติกรรมหลักของแมงมุมชนิดนี้มักจะสร้างโพรงในการอยู่อาศัย โดยใช้หนามแข็งบริเวณเขี้ยวที่เรียกว่า Rastellum ในการขุดโพรงเป็นแนวตั้งแคบลึกลงไปใต้ดิน จากนั้นเมื่อได้ความลึกที่ต้องการแล้วมันจะใช้ใยบุผนัง พร้อมกับนำดินบางส่วนมาผสมกับใยเพื่อสร้าง “ประตูกล” ปิดปากโพรงไว้ และอาจจะใช้เศษใบไม้ กิ่งไม้ พรางปากประตูดังกล่าวอีกชั้น

ซึ่งแมงมุมประตูกลบางสายพันธุ์ เช่น Ravine Trapdoor Spider จะใช้อวัยวะตรงก้น ที่เป็นหน้าตัดคล้ายโล่กว้าง 16 มม. ในการปิดปากโพรงแทน ซึ่งอวัยวะดังกล่าวนี้จะมีผิวสัมผัสที่แข็ง พร้อมกับมีขนหนามเล็ก ๆ ซึ่งถูกออกแบบมาเพื่อป้องกันการโจมตีของนักล่าและยังมีสีที่กลมกลืนกับธรรมชาติสามารถใช้ในการพรางตัวได้อีกด้วย

Ravine Trapdoor Spider

แล้วมันจะสร้างประตูกลไว้ทำไมล่ะ ? ตอบ : เนื่องจากแมงมุมชนิดนี้มีอัตราการระเหยน้ำออกจากร่างกายสูง ดังนั้นพวกมันจึงจำเป็นต้องอยู่ในโพรงที่มีฝาปิดเพื่อกักเก็บความชื้นไว้ในโพรงตลอดเวลา โดยอัตราความชื้นสัมพัทธ์ในโพรงอาจสูงถึง 100% ซึ่งนั่นทำให้พวกมันมีอัตราการระเหยของน้ำออกจากร่างกายต่ำลงหรือแทบไม่มีเลย

ด้วยเหตุนี้ พวกมันจึงจำเป็นต้องอยู่ในโพรงตลอดเวลา โดยตัวเมียแทบจะออกห่างจากโพรงไม่เกิน 1 เมตรเลยด้วยซ้ำ ทั้งนี้ กิจกรรมหลักที่ทำให้พวกมันต้องออกจากโพรงคือ การหาอาหาร ซึ่งพวกมันจะหากินในเวลากลางคืน โดยการชักใยออกมาปกคลุมประตูกลเพื่อไว้สำหรับตรวจจับแรงสั่นสะเทือนของเหยื่อบนพื้นดิน เนื่องจากแมงมุมชนิดนี้จะมีประสาทสัมผัสที่ไวมาก ทำให้รู้ทิศทางการเคลื่อนที่ของเหยื่อและโจมตีได้อย่างรวดเร็ว

การสร้างใยปิดปากประตูกลไว้ตรวจจับแรงสั่นสะเทือนการเคลื่อนไหวของเหยื่อ

อย่างไรก็ตาม แมงมุม Trapdoor spiders ยังจัดอยู่ในกลุ่มของ “บึ้ง” ซึ่งเป็นกลุ่มแมงมุมขนาดใหญ่ ที่มักชอบขุดดินเป็นโพรงและชักใยสำหรับล่าเหยื่อโดยเฉพาะ ซึ่งขนาดของตัวเมียจะใหญ่กว่าตัวผู้ โดยมีขนาดยาวประมาณ 2-4 เซนติเมตร มีขาที่หนา สามารถพบได้ในบริเวณที่มีอากาศชื้น ที่ลาดดินผสมทรายของทวีปยุโรป แอฟริกา และเอเชีย

เพิ่มเติม –  แมงมุมสายพันธุ์นี้ยังเป็นสายพันธุ์เดียวกันกับแมงมุมเพศเมียที่มีอายุมากที่สุดในโลก (อายุ 43 ปี) ที่ชื่อว่า “หมายเลข 16” ที่เพิ่งเสียชีวิตไปเมื่อปี 2018 ที่ผ่านมา โดยนักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าเคล็ดลับอายุยืนของมัน มาจากพฤติกรรม “ติดบ้าน” ซึ่งแทบไม่ออกห่างจากรังของมันเลย ด้วยเหตุนี้จึงทำให้พวกมันสูญเสียพลังงานจากการเคลื่อนไหวน้อยและมีอัตราการเผาผลาญต่ำ อีกทั้งยังไม่เสี่ยงต่อการถูกล่าอีกด้วย