การค้นพบล่าสุดเผยว่า ต้นกาบหอยแครง-จะสร้างสนามแม่เหล็กขณะงับเหยื่อ (เหตุผลนั้นเจ๋งสุด ๆ)

นักวิจัยเคยสงสัยว่าพืชกินเนื้ออย่างต้นกาบหอยแครงสามารถงับเหยื่อได้อย่างไรในเมื่อมันไม่มีกระแสประสาทเหมือนสัตว์หรือมนุษย์ ? ซึ่งล่าสุด (เมื่อวันที่ 14 มกราคม 2021) นักวิจัยพบว่า “ต้นกาบหอยแครง” (Flytrap Venus) สามารถสร้างสนามแม่เหล็กเพื่อส่งสัญญาณไฟฟ้าให้ปิดกลีบใบ ขณะที่มีแมลงมาติดกับได้ (คล้ายกับคลื่นไฟฟ้าที่สัตว์ใช้ส่งกระแสประสาทเลยล่ะ)

การค้นพบนี้ถูกตีพิมพ์ลงวารสาร Scientific Reports นำทีมโดย แอนน์ แฟบริแคนท์ นักฟิสิกส์จากมหาวิทยาลัยโจฮันเนสกูเตนเบิร์ก ประเทศเยอรมันนี ระบุว่า “สาเหตุที่ก่อนหน้านี้ นักวิจัยไม่สามารถหาคำตอบได้ว่าต้นกาบหอยแครงสามารถงับเหยื่อได้อย่างไร เป็นเพราะสนามแม่เหล็กที่พืชชนิดนี้สร้างขึ้นมานั่น มีค่าอ่อนกว่าสนามแม่เหล็กโลกนับล้านเท่าจึงเป็นเรื่องยากมากที่จะตรวจวัดได้

แต่เมื่อเทคโนโลยีถูกพัฒนา ทีมวิจัยจึงใช้เครื่องวัดค่า ‘อะตอมมิกแมกนีโต’ (Atomic magnetometers) ที่สามารถจับค่าของสนามแม่เหล็กที่เกิดขึ้นได้ในระดับอะตอม มีกระบวนการทำงานคล้ายกับการสแกน MRI ของมนุษย์ ซึ่งพบว่ามันมีค่าอยู่ที่ 0.5 พิโคเทสลา หรือเทียบเท่ากับที่สัตว์ใช้ในการส่งกระแสประสาทนั่นเอง”

ภาพขวา คือเครื่องอะตอมมิกแมกนีโต (Atomic magnetometers) , ภาพซ้าย คือภาพสแกนให้เห็นว่ากระแสไฟฟ้าถูกส่งผ่านไปยังกลีบใบตามท่อลำเลียง

สิ่งที่น่าทึ่งคือ อย่างที่กล่าวไปว่าต้นไม้ไม่มีระบบประสาท แต่การทำงานของต้นกาบหอยแครงนั้นมีกระบวนการทำงานราวกับว่าพวกมันมีสมองคอยสั่งการระบบประสาทยังไงยังงั้น โดยมีกระบวนการทำงานคือ เมื่อมีแมลงมาติดกับ – ต้นกาบหอยแครงจะสร้างสนามแม่เหล็กอ่อน ๆ – และส่งสัญญาณไฟฟ้า – ให้ปิดกลีบใบเพื่องับเหยื่อที่มาติดกับ นั่นเอง

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยหวังว่าในอนาคตการค้นพบและเทคโนโลยีที่ก้าวหน้านี้จะสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับอุตสาหกรรมเกษตร เช่น สามารถตรวจสอบการตอบสนองของพืชต่ออุณหภูมิที่เปลี่ยนไปผ่านสนามแม่เหล็กไฟฟ้าที่พืชสร้างขึ้น หรือการตอบสนองต่อศัตรูพืช สารเคมี โดยที่ไม่ต้องฝังอุปกรณ์ตรวจวัดแบบปัจจุบันที่จะส่งผลให้พืชเฉาตาย

เพิ่มเติม – ทำไมต้นไม้ถึงต้องกินแมลง ? คำตอบ : เป็นเพราะในอดีตการวิวัฒนาการของพืชประเภทกินเนื้อ (Carnivorous Plant) เติบโตในพื้นที่ที่สารอาหารจากสภาพแวดล้อมไม่เพียงพอ ดังนั้นเพื่อความอยู่รอดของสายพันธุ์ พวกมันจึงต้องหาสารอาหารจากแหล่งอื่น นั่นก็คือ “แมลง” ดังนั้น พวกมันจึงวิวัฒนาการร่างกายให้มีอวัยวะที่สามารถดักจับแมลงได้ เช่น ต้นกาบหอยแครง ต้นหม้อข้าวหม้อแกงลิง เป็นต้น

Fact – เมื่อพืชถูกตัด เด็ดใบ หรือหักกิ่ง พวกมันเจ็บไหม ? ตอบ : ไม่เจ็บครับ เพราะพืชไม่มีอวัยวะรับความรู้สึก ไม่มีระบบประสาท แต่สามารถตอบสนองต่อสิ่งเร้าได้ซึ่งเป็นคุณสมบัติของสิ่งมีชีวิตทุกชนิดบนโลก โดยเมื่อเราหักหรือตัดต้นไม้แล้วเห็นยางไม้ไหลออกมา นั่นไม่ใช่ความเจ็บปวดเพียงแต่เป็นกลไกทางเคมีและการตอบสนองต่อสิ่งเร้าเท่านั้น