ความพิศวงของกาแล็กซีรูป “X” (เอ็กซ์) ทำไมมันถึงแปลก & เท่ขนาดนี้

กาแล็กซี่รูป X (เอ็กซ์) แห่งนี้ อยู่ห่างจากโลกของเรากว่า 800 ล้านปีแสง และถูกจัดอยู่ในประเภทพิเศษ “X-shaped galaxies” (กาแล็กซี่รูปกากบาท) มีชื่อทางการว่า PKS 2014-55 ส่องพบโดยกล้องโทรทรรศน์วิทยุเมียร์แคท (MeerKAT telescope) จำนวน 64 ตัว ณ ประเทศแอฟริกาใต้

ซึ่งลักษณะกากบาทสุดโดดเด่นที่ทุกคนเห็น เกิดจากการที่หลุมดำ 2 แห่ง ที่โคจรในแนวขวางกับแกนการหมุนของกาแล็กซี่ กำลังกลืนกินดวงดาวและมวลสารต่าง ๆ จนทำให้เกิดก๊าซจำนวนมหาศาลพวยพุ่งออกมา แต่หากดูจากภาพสแกนจะเห็นว่า ที่จริงแล้วมันคือ รูปบูมเมอแรง 2 อันต่างหาก แต่เนื่องจากการไหลย้อนของกลุ่มก๊าซที่ถูกพ่นแล้วไหลเวียนเป็นวนเดิม จึงทำให้เราเห็นเป็นกาแล็กซี่รูปทรง “กากบาท” แบบนี้นั่นเอง

โดยปรากฏการณ์ก๊าซไหลกลับสู่ใจกลางกาแล็กซี่ แบบนี้ นี้มีชื่อเรียกว่า “Hydrodynamical backflow model” ครับ

และเมื่อมองจากระยะไกลทุกคนอาจคิดว่า มันเป็นกาแล็กซี่ขนาดเล็กเท่านั้น แต่เชื่อหรือไม่ว่า แค่เฉพาะก๊าซที่พุ่งออกมาแต่ละข้าง ก็สามารถขยายระยะทางออกไปได้ไกลถึง 2.5 ล้านปีแสง เทียบได้กับระยะทางระหว่างกาแล็กซีทางช้างเผือก -ถึง- กาแล็กซีแอนโดรเมดาที่เป็นเพื่อนบ้านของเราเลยทีเดียว (แต่ตัวกาแล็กซี่จริง ๆ มีขนาดเล็กกว่าระยะพวยพุ่งของก๊าซมาก แต่ถึงอย่างไรก็ยังใหญ่อยู่ดีครับผม)

สรุป – แม้จะเห็นเป็นรูปกากบาท แต่ที่จริงแล้วมันคือ บูมเมอแรง 2 อัน ซึ่งเกิดจากกลุ่มก๊าซจำนวนมากปะทุขึ้นจนเราเห็นเป็นรูปทรง และกลุ่มก๊าซนี้ก็บังเอิญไหลย้อนกลับและทำมุมขวางกับกาแล็กซี่พอดี ซึ่งหากเกิดขึ้นแค่ด้านเดียวเราก็คงเห็นเป็น “บูมเมอแรง” (Boomerang) แต่นี่มันเกิดขึ้นสองข้าง เราจึงเห็นเป็น “กากบาท” (X) นั่นเอง

ขยายให้ดูชัด ๆ ครับ ทุกคนเห็นไฟตรงกลาง 2 ดวงตรงนั้นมั้ย มันคือหลุมดำนะ อยู่ตรงกลางกาแล็กซี่เป๊ะ ๆ เลย

Fact – กาแล็กซีมีรูปทรงแตกต่างกันหลายประเภท ซึ่งสามารถแบ่งเป็นประเภทใหญ่ ๆ ได้ 4 ประเภท คือ 1.กาแล็กซี่กลมรี ( Elliptical Galaxy ) 2. กาแล็กซี่ก้นหอย ( Spiral Galaxy ) 3. กาแล็กซี่ก้นหอยคาน (Barred Spiral Galaxy) 4. กาแล็กซี่ไร้รูปร่าง (Irregular Galaxy) โดยกาแล็กซีส่วนใหญ่ที่เราค้นพบกว่า 77% เป็นกาแล็กซีแบบกังหัน และสำหรับกาแล็กซี่ทางช้างเผือกของเราคือประเภทที่ 1 หรือประเภทกลมรีนั่นเอง