รู้หรือไม่ ? สมองของเรามีเซลล์ชนิดหนึ่ง “เซลล์ซอมบี้” ที่จะเติบโตมากขึ้นเมื่อเราตาย

เมื่อปี 2020 นักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยอิลลินอยส์ชิคาโก (UIC) ค้นพบเซลล์ชนิดหนึ่งในสมองของมนุษย์ที่ยังคงทำงานและเจริญเติบโตขึ้นได้แบบทวีคูณ แม้ว่าเราจะเสียชีวิตไปแล้วก็ตาม ทำให้นักวิทยาศาสตร์พากันเรียกมันว่า “เซลล์ซอมบี้” (Zombie cells)

เมื่อเซลล์ประสาท (สีน้ำเงิน) ตาย เซลล์เกลีย (สีแดง) ก็จะกลายเป็นเซลล์ซอมบี้

โดยเซลล์ซอมบี้ที่ว่านี้ คือเซลล์ชนิดหนึ่งที่มีชื่อว่า “เซลล์เกลีย” (Glia cells) ถูกพบขณะที่นักวิจัยกำลังศึกษาและวิเคราะห์การทำงานของยีนบนเนื้อเยื่อสมองของคนไข้ที่เพิ่งเสียชีวิตได้ไม่นาน ซึ่งการค้นพบนี้ได้รับการเผยแพร่ลงบนวารสาร Scientific Reports

โดยเซลล์เกลีย (Glia cells) คือเซลล์อักเสบชนิดหนึ่งที่อยู่ในสมอง ทำหน้าที่รักษาสมดุลในสมอง เช่น เป็นแหล่งผลิตอาหารและออกซิเจนยามฉุกเฉินให้แก่สมอง, ช่วยเป็นฉนวนไฟฟ้าไม่ให้การทำงานของเซลล์ประสาทรบกวนกันเอง, ช่วยป้องกันเชื้อโรคที่จะเข้าสู่เซลล์ประสาท, ช่วยกำจัดซากเซลล์ประสาทที่ตายแล้ว ซึ่งมันจะทำหน้าที่ลักษณะนี้ในผู้ป่วยที่ได้รับความบาดเจ็บที่สมอง เช่น โรคหลอดเลือดในสมอง หรือการอักเสบของสมอง เป็นต้น

เซลล์ซอมบี้ หรือ เซลล์เกลียที่กลับมามีชีวิตอีกครั้ง

ดร.เจฟฟรีย์ โลบ หัวหน้าการศึกษาครั้งนี้กล่าวว่า “การทำงานของเซลล์เกลียจะเริ่มทันทีหลังจากเราเสียชีวิต โดยเซลล์ชนิดนี้จะค่อย ๆ ขยายตัวขึ้นและงอกแขนยาวออก เพื่อทำการปกป้องสมองหลังจากเสียชีวิต นอกจากนี้ยังพบว่ายีนในกลุ่มนี้กว่า 80% ยังอยู่ในสภาพที่ค่อนข้างคงที่ (ไม่เสื่อมลง) หลังจากเสียชีวิตภายใน 24 ชั่วโมง ผิดกับยีนกลุ่มอื่นในสมองของมนุษย์ เช่น ยีนที่ควบคุมเรื่องความจำ การคิดคำนวณ จะเสื่อมสภาพลงอย่างรวดเร็ว หลังจากเสียชีวิต”

โดยสิ่งสำคัญที่ได้จากการศึกษาครั้งนี้ก็คือ ทำให้นักวิจัยทราบว่า การทำงานของสมองไม่ได้สิ้นสุดลงทันทีหลังจากที่มนุษย์เสียชีวิต เนื่องจากยังมีเซลล์เกลียที่ยังคงทำงานอยู่ ซึ่งก่อนหน้านี้ นักวิจัยเข้าใจว่าการทำงานทั้งหมดของสมองจะสิ้นสุดลงทันทีที่เสียชีวิต

ภาพถ่ายกล้องจุลทรรศน์แสดงให้เห็นเซลล์ชราภาพของมนุษย์

อย่างไรก็ตาม การศึกษาครั้งนี้ยังไม่ได้ทำการวัดความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับสมองหลังจากการทำงานของเซลล์เกลีย ที่พยายามซ่อมแซมสมองที่เสียหาย แต่ถึงอย่างนั้นข่าวดีที่พวกเขาได้จากการค้นพบครั้งนี้คือ การจำแนกได้ว่าเซลล์ชนิดใดมีความเสถียร เซลล์ชนิดใดเสื่อมลง และเซลล์ชนิดใดขยายตัวเพิ่มขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป เพื่อให้เข้าใจผลลัพธ์จากการศึกษาสมองภายหลังการชันสูตรพลิกศพได้ดีขึ้นนั่นเอง

เพิ่มเติม – ก่อนหน้านี้ในปี 2019 งานวิจัยของนายแพทย์จอห์น เคิร์กแลนด์ ได้ค้นพบว่า ในร่างกายมนุษย์จะมี “เซลล์แก่ตัว” ซึ่งเกิดจากการติดเชื้อหรือเกิดจาก DNA บางส่วนถูกทำลายไป แต่เซลล์ดังกล่าวนี้จะไม่ถูกทำลายไปด้วย และอยู่รอดเป็น “เซลล์ซอมบี้” ซึ่งเป็นต้นเหตุของโรคร้ายต่าง ๆ ดังนั้นนักวิจัยจึงได้ทำการทดสอบยาบางชนิดในหนูทดลอง เพื่อใช้สำหรับทำลายเซลล์ซอมบี้ดังกล่าว ก่อนจะพบว่ามันสามารถ “ยืดอายุ” ของหนูที่แก่มากแล้วได้มากถึง 36% อีกทั้งยังช่วยลดอาการของโรคเบาวาน โรคต้อ และโรคไตได้อีกด้วย

เพิ่มเพื่อน